Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

Devanagari script

देवदवस्ततः प्राह देवि पश्य गिरींद्रजे । साधूनामीदृशी बुद्धिः परोपकरणोर्जिता

Transliteration

devadavastataḥ prāha devi paśya girīṃdraje | sādhūnāmīdṛśī buddhiḥ paropakaraṇorjitā

Translation

Bấy giờ Đức Chúa nói với Nữ Thần: “Hãy xem, hỡi ái nữ của Núi; trí hiểu của bậc hiền thiện là như vậy, được tôn cao bởi năng lực làm lợi ích cho người khác.”

Word by Word

• देवः: the god (Lord)
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• द्वः: (particle)
• द्वः: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: द्व (अव्यय/निपात)
• Form: निपात; पाठभेद/दुर्लभ-रूप (unclear particle; likely emphatic/phonetic in transmission)

• ततः: then
• ततः: Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (from there/then)

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आह्/अह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• पश्य: see
• पश्य: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• गिरीन्द्रजे: O daughter of the Lord of mountains
• गिरीन्द्रजे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: गिरीन्द्र (प्रातिपदिक; गिरि+इन्द्र) + जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; ‘गिरीन्द्रस्य जा’

• साधूनाम्: of the good (people)
• साधूनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: साधु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• ईदृशी: such
• ईदृशी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying बुद्धिः)

• बुद्धिः: intelligence, disposition
• बुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• परोपकरणोर्जिता: strengthened by helping others
• परोपकरणोर्जिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परोपकरण (प्रातिपदिक; पर+उपकरण) + ऊर्जित (कृदन्त; ऊर्ज्/वृध्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying बुद्धिः)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva turns to Pārvatī (Giri-indra-jā) and points out Sulakṣaṇā as an exemplar; the gesture is instructive, calm, and affectionate.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī (Girīndrajā)
• Sulakṣaṇā (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Saintliness is measured by a mind trained for others’ welfare; paropakāra is the hallmark of sādhus.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction occurs within Kāśīkhaṇḍa (Kāśī), where Śiva’s teachings define the dharmic culture of the sacred city.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a doctrinal praise of paropakāra as a spiritual attainment.