Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25

Devanagari script

कः काशीं प्राप्य दुर्बुद्धिरपरत्र यियासति । मोक्षनिक्षेप कलशीं तुच्छश्रीकृतमानसः

Transliteration

kaḥ kāśīṃ prāpya durbuddhiraparatra yiyāsati | mokṣanikṣepa kalaśīṃ tucchaśrīkṛtamānasaḥ

Translation

Đã đến Kāśī rồi, kẻ ngu nào còn muốn đi nơi khác—tâm bị làm nhỏ lại bởi những vinh hoa tầm thường—khi Kāśī chính là chiếc bình thiêng nơi mokṣa được ký thác?

Word by Word

• कः: who?
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नवाचक

• काशीम्: Kāśī
• काशीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्राप्य: having attained
• प्राप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु) + प्र (उपसर्ग) (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)

• दुर्बुद्धिः: a foolish person
• दुर्बुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्बुद्धि (प्रातिपदिक; दुर् + बुद्धि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘दुष्टा बुद्धिः यस्य’ (अर्थतः बहुव्रीहिवत्)

• अपरत्र: elsewhere
• अपरत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अपरत्र (अव्यय)
• Form: देश/अवसरवाचक-अव्यय ‘elsewhere/afterwards’

• यियासति: wants to go
• यियासति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु) (सन्नन्त/इच्छार्थ; यियास्)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; सन्नन्त-धातुरूप (desiderative) ‘wishes to go’

• मोक्षनिक्षेपकलशीम्: the jar that deposits (bestows) liberation
• मोक्षनिक्षेपकलशीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष + निक्षेप + कलशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास ‘मोक्षस्य निक्षेपः’ इति, तदर्था ‘कलशी’

• तुच्छश्रीकृतमानसः: one whose mind deems worldly prosperity trivial
• तुच्छश्रीकृतमानसः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुच्छ + श्री + कृत + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहि ‘तुच्छा श्रीः कृताः (गणिताः) येन मानसेन सः’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Kāśī as a sacred golden kalaśa overflowing with light labeled ‘mokṣa’, while a pilgrim turns away from glittering but small worldly palaces and jewels; the Gaṅgā and Viśvanātha temple anchor the scene.

Characters & Entities

• Kāśī
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly attractions are ‘small’ compared to liberation; Kāśī is praised as a unique locus where mokṣa is most accessible.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), explicitly exalted as a “mokṣa-vessel” (mokṣa-nikṣepa-kalaśī).

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite; it counsels steadfast attachment to Kāśī over chasing lesser worldly gains.