Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

Devanagari script

निजस्य प्रतिबिंबस्य नीराज्यमुकुरादिषु । उत्तमांगं न यः पश्येत्समासेन विनश्यति

Transliteration

nijasya pratibiṃbasya nīrājyamukurādiṣu | uttamāṃgaṃ na yaḥ paśyetsamāsena vinaśyati

Translation

Nếu trong tấm gương trong sạch hay vật tương tự mà không thấy phần thượng đỉnh (đầu) của chính hình phản chiếu mình, thì người ấy sẽ diệt vong trong vòng một tháng.

Word by Word

• निजस्य: of one’s own
• निजस्य: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; विशेषणम् (प्रतिबिम्बस्य)

• प्रतिबिम्बस्य: of the reflection
• प्रतिबिम्बस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रतिबिम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्

• नीराज्य: (the) nīrājya/bright appearance
• नीराज्य: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नीराज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (1st/2nd), एकवचनम्; अत्र ‘(दर्शनं) नीराज्य’ इति वस्तुनिर्देशः

• मुकुरादिषु: in mirrors and the like
• मुकुरादिषु: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मुकुर + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), बहुवचनम्; मुकुर-आदि-शब्दैः निर्दिष्टेषु (mirrors etc.)

• उत्तमाङ्गम्: the head
• उत्तमाङ्गम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्तम + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; ‘उत्तमम् अङ्गम्’ (head)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• पश्येत्: would see
• पश्येत्: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• समासेन: quickly/soon
• समासेन: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: समास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणार्थे ‘शीघ्रम्/संक्षेपेण’

• विनश्यति: perishes
• विनश्यति: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नश् (धातु) + वि- (उपसर्ग)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Avimukta precinct implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Inside a simple Kāśī dwelling or near a shrine, a person holds a spotless mirror; the reflection shows the body but the head region is blank/absent; a lamp flickers; the person turns toward a Śiva-liṅga in surrender.

Characters & Entities

• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life can turn swiftly; therefore one should not delay Dharma, repentance, and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied sacred setting of the Kāśīkhaṇḍa; this verse itself is an omen teaching, not a tīrtha-stuti.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse centers on observation of one’s reflection.