Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 151

Devanagari script

लक्षणानि मयोक्तानि सुखाय गृहमेधिनाम् । विवाहानपि वक्ष्यामि तन्निबोध घटोद्भव

Transliteration

lakṣaṇāni mayoktāni sukhāya gṛhamedhinām | vivāhānapi vakṣyāmi tannibodha ghaṭodbhava

Translation

Những dấu tướng này ta đã nói vì hạnh phúc của hàng gia chủ. Nay ta sẽ giảng thêm các loại hôn phối; hãy lắng nghe chăm chú, hỡi Ghaṭodbhava (Agastya).

Word by Word

• लक्षणानि: signs/marks
• लक्षणानि: Karma/Topic (कर्म/विषय)
• Type: Noun
• Root: लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• मया: by me
• मया: Kartr (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• उक्तानि: said/declared
• उक्तानि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः (have been said)

• सुखाय: for happiness
• सुखाय: Sampradana/Purpose (सम्प्रदान/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the sake of)

• गृहमेधिनाम्: of householders
• गृहमेधिनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गृहमेधिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• विवाहान्: marriage types
• विवाहान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विवाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (addition/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कार (particle: also)

• वक्ष्यामि: I will explain
• वक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; वाक्य-विषय (that)

• निबोध: understand/heed
• निबोध: Kriya (Injunction/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + बुध् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

• घटोद्भव: O pot-born one (Agastya)
• घटोद्भव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: घट + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष-समासः (घटात् उद्भवः)

Speaker

Skanda

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Ghaṭodbhava)

Visual Art Cues

Scene: A formal dialogue moment: the speaker closes one topic (lakṣaṇa) and opens another (vivāha types); Agastya (Ghaṭodbhava) sits as attentive listener; manuscript scroll unfurled to a new section heading.

Characters & Entities

• Agastya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma teaching is aimed at gṛhastha well-being; marriage is treated as a sacred institution requiring informed understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse sits within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-centered framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

It introduces an upcoming doctrinal explanation of marriage types; no specific rite is described in this verse.