Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 30›Shloka 71
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

Devanagari script

वाराणसीह करुणामयदिव्यमूर्तिरुत्सृज्य यत्र तु तनुं तनुभृत्सुखेन । विश्वेशदृङ्महसि यत्सहसा प्रविश्य रूपेण तां वितनुतां पदवीं दधाति

Transliteration

vārāṇasīha karuṇāmayadivyamūrtirutsṛjya yatra tu tanuṃ tanubhṛtsukhena | viśveśadṛṅmahasi yatsahasā praviśya rūpeṇa tāṃ vitanutāṃ padavīṃ dadhāti

Translation

Tại Vārāṇasī này, Hiện Thân thiêng liêng đầy lòng bi mẫn—nơi chúng hữu tình có thể xả bỏ thân xác một cách an nhiên—bỗng chốc đi vào quang huy của ánh nhìn Viśveśvara và, bằng (hình) tướng mới, đạt đến địa vị của trạng thái mở rộng, tôn quý ấy.

Word by Word
वाराणसीVārāṇasī
वाराणसी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
इहhere
इह:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
करुणामयदिव्यमूर्तिःthe compassion-filled divine form
करुणामयदिव्यमूर्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकरुणामय + दिव्यमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; समासः कर्मधारय (करुणामयी च सा दिव्या मूर्तिः)
उत्सृज्यhaving cast off
उत्सृज्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-सृज् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) ‘having abandoned/released’
यत्रwhere
यत्र:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक (where)
तुindeed, but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (but/indeed)
तनुम्body
तनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन
तनुभृत्सुखेनwith the ease of an embodied being
तनुभृत्सुखेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतनुभृत् + सुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (तनुभृतः सुखम्)
विश्वेशदृङ्महसिin the radiance of Viśveśvara’s gaze
विश्वेशदृङ्महसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविश्वेश + दृक् + महस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन; समासः तत्पुरुष (विश्वेशस्य दृक् = विश्वेशदृक्; तस्य महः = विश्वेशदृङ्महः; तस्मिन्)
यत्which (that)
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (suddenly/quickly)
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) ‘having entered’
रूपेणby (that) form
रूपेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन
ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन
वितनुताम्may (he) spread/extend
वितनुताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-तन् (धातु)
Formलोट् लकार (Imperative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन (आशीर्लिङ्ग/विधिलिङ्ग-प्रायः प्रयोगः)
पदवीम्path, state, course
पदवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपदवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन
दधातिplaces, bestows, assumes
दधाति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलट् लकार (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī / Vārāṇasī (mokṣa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahāmuni

Visual Art Cues

Scene: A dying devotee on the ghats, serene and unafraid; above, Viśveśvara’s eyes emit a column of light that receives the subtle form, which blossoms into a luminous, expanded state.

Characters & Entities
V
Vārāṇasī
V
Viśveśvara

FAQs

Vārāṇasī is portrayed as a uniquely grace-filled place where liberation is facilitated through Viśveśvara’s direct divine agency.

Vārāṇasī (Kāśī), as the kṣetra where leaving the body is said to become spiritually efficacious.

None; the verse highlights salvific grace associated with the place and Viśveśvara rather than a specific ritual.

←Previous Verse
Next Verse→