Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 67

Devanagari script

आस्फालितं शिरोनेनासकृच्चापि दुरात्मना । यदर्च्यते सदा सद्भिरुत्तमांगमनेकधा

Transliteration

āsphālitaṃ śironenāsakṛccāpi durātmanā | yadarcyate sadā sadbhiruttamāṃgamanekadhā

Translation

Linh hồn ác ấy cứ hết lần này đến lần khác đập mạnh đầu mình—phần tối thượng vốn luôn được người hiền kính thờ bằng nhiều cách—lại hết lần này đến lần khác.

Word by Word

• आस्फालितम्: struck / dashed
• आस्फालितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ + स्फल्/स्फाल् (धातु) → आस्फालित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘आस्फालित’ = आघातेन चलित/प्रहारित

• शिरः: head
• शिरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• नेन: by this (one)
• नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम (‘अनेन’ का संधिरूप)

• असकृत्: again and again
• असकृत्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: असकृत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आवृत्तिवाचक (repetition)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• अपि: also / even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि = ‘also/even’ (समुच्चय/अवधारण)

• दुरात्मना: by the evil-souled one
• दुरात्मना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दुरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• अर्च्यते: is worshipped
• अर्च्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमाने), आत्मनेपदम्, प्रथमा-पुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (passive)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshaṇa (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (always)

• सद्भिः: by the good people
• सद्भिः: Karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘सत्’ = सज्जन

• उत्तमाङ्गम्: the head (best limb)
• उत्तमाङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्तम + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—उत्तमम् अङ्गम्

• अनेकधा: in many ways
• अनेकधा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनेकधा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (in many ways)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A tormented man repeatedly strikes his head against the ground; nearby, serene devotees perform praṇāma and worship, highlighting the contrast between reverence and degradation.

Characters & Entities

• uttamāṅga
• sad

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma leads to self-debasement: the very head meant for reverence becomes an instrument of ruin when discernment is lost.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; it remains within the Kāśīkhaṇḍa’s didactic setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse contrasts the honoured ‘head’ with the wrongdoer’s self-harm.