Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 8

Devanagari script

महाप्रलय काले च नष्टे स्थावरजंगमे । आसीत्तमोमयं सर्वमनर्कग्रहतारकम्

Transliteration

mahāpralaya kāle ca naṣṭe sthāvarajaṃgame | āsīttamomayaṃ sarvamanarkagrahatārakam

Translation

Vào thời Đại Hủy Diệt, khi cả loài bất động lẫn hữu động đều tiêu vong, tất cả chỉ còn là bóng tối—không mặt trời, không hành tinh, không tinh tú.

Word by Word

• महाप्रलय: great dissolution
• महाप्रलय: Sambandha (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: महā-प्रलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्सम्बन्धे/समासपूर्वपद; अत्र 'महाप्रलयकाले' इति समासस्य पूर्वपदम्; कर्मधारयः (महान् प्रलयः)

• काले: at the time
• काले: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; 'at the time'

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• नष्टे: when (it) had perished
• नष्टे: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (when ... had perished)

• स्थावरजङ्गमे: the immobile and the mobile (creation)
• स्थावरजङ्गमे: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: स्थावर-जङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), सप्तमी, एकवचन; 'in/with the immobile and mobile (beings)' (सति-सप्तमी-सम्बद्ध)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; 'was'

• तमोमयम्: made of darkness
• तमोमयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तमस्-मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (तमसा मयम् = made of darkness); विशेषणम् (सर्वम्)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'everything'

• अनर्कग्रहतारकम्: without sun, planets, and stars
• अनर्कग्रहतारकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनर्क-ग्रह-तारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-तत्पुरुष-समाहारः: अनर्कम् (अर्काभावः) + ग्रह + तारक; विशेषणम् (सर्वम्)

Speaker

Skanda

Skanda Dialogue

Listener: Inquiring audience/sage

Visual Art Cues

Scene: A vast void after dissolution: no sun, planets, or stars; the world submerged in thick darkness; no living beings, no mountains, no trees—only an endless black expanse suggesting cosmic sleep.

Characters & Entities

• Mahāpralaya
• Arka (Sun)
• Graha
• Tārā (stars)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Mahātmya sets Kāśī’s teaching against cosmic impermanence: even worlds dissolve, preparing the theme of an enduring sacred principle.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; it functions as cosmological backdrop for the Avimukta/Kāśī narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive cosmology.