Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

Devanagari script

अगस्तिरुवाच । नमोस्तु वृंदारकवृंदवंद्य पादारविंदाय सुधाकराय । षडाननायामितविक्रमाय गौरीहृदानंदसमुद्भवाय

Transliteration

agastiruvāca | namostu vṛṃdārakavṛṃdavaṃdya pādāraviṃdāya sudhākarāya | ṣaḍānanāyāmitavikramāya gaurīhṛdānaṃdasamudbhavāya

Translation

Agastya thưa rằng: Kính lễ Đấng có đôi chân sen được muôn đoàn chư thiên tôn thờ; kính lễ Chúa như vầng trăng ban mát lành và phúc ân; kính lễ Đấng Lục Diện với uy lực vô lượng; kính lễ Đấng sinh khởi như niềm hoan hỷ dâng lên trong trái tim của Gaurī.

Word by Word

• अगस्तिः: Agastya
• अगस्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/particle), नमस्कारार्थे

• तु: indeed/and
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/particle), अवधान/अन्वयार्थे

• वृंदारकवृंदवंद्य: worthy of praise by hosts of gods
• वृंदारकवृंदवंद्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृंदारक (प्रातिपदिक) + वृंद (प्रातिपदिक) + वंद्य (कृदन्त, √वन्द्)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधनार्थे/विशेषणरूपे; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (सम्बोधितस्य विशेषणम्)

• पादारविंदाय: to the lotus of (his) feet
• पादारविंदाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक) + अरविंद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (अरविंद), चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पादस्य अरविंदम्)

• सुधाकराय: to the moon (nectar-maker)
• सुधाकराय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सुधा (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सुधायाः करः)

• षडाननाय: to the six-faced one
• षडाननाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्या) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; द्विगु-समासः (षड् आननानि यस्य)

• अमितविक्रमाय: to (him) of immeasurable prowess
• अमितविक्रमाय: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमित (प्रातिपदिक) + विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; कर्मधारयः (अमितः विक्रमः यस्य)

• गौरीहृदानंदसमुद्भवाय: to the one born from Gaurī’s heart’s joy
• गौरीहृदानंदसमुद्भवाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक) + हृद् (प्रातिपदिक) + आनंद (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषप्रधानः (गौर्याः हृदः आनंदात् समुद्भवः)

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (general frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sage Agastya, hands folded, offers a luminous hymn to six-faced Skanda; devas hover in the sky, showering flowers; Skanda’s lotus-feet glow like moonlight, while Pārvatī’s heart-joy is symbolized as a radiant aura behind him.

Characters & Entities

• Agastya
• Kārtikeya (Skanda)
• Gaurī (Pārvatī)
• Devas (Vṛndārakas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True refuge is found at the lotus-feet of the divine, praised even by the gods; devotion (stuti) purifies and brings grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa, where the Mahatmya of worship and divine presence is celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; the verse models stotra-bhakti—praise and salutations as a devotional practice.