Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

Devanagari script

तद्धनं धनिनां शुद्धं यत्त्वदर्थे व्ययीकृतम् । स एव सकलः कालो यस्मिञ्जिष्णो त्वमर्च्यसे

Transliteration

taddhanaṃ dhanināṃ śuddhaṃ yattvadarthe vyayīkṛtam | sa eva sakalaḥ kālo yasmiñjiṣṇo tvamarcyase

Translation

Của cải của người giàu chỉ thật thanh tịnh khi được tiêu dùng vì Ngài. Ôi Đấng Chiến Thắng, chỉ thời gian ấy—trọn vẹn mọi thời—là thời gian viên mãn, khi Ngài được thờ phụng và arcanā.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (correlative)

• धनम्: wealth
• धनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dhana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• धनिनाम्: of the wealthy
• धनिनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: dhanin (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)

• शुद्धम्: pure
• शुद्धम्: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śuddha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying धनम्)

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (relative)

• त्वत्: your/of you
• त्वत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (genitive stem used in compound)

• अर्थे: for (your) sake
• अर्थे: Prayojana/Adhikarana (purpose-locative/प्रयोजन-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: artha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• व्ययी-कृतम्: spent, expended
• व्ययी-कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: vi-√i (धातु) + kṛ (धातु) + kta (कृत्)
• Form: कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘व्ययी’ = व्यय (expenditure) भाव; अर्थः: ‘spent/expended’

• सः: that (he/it)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एव: only, indeed
• एव: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: निपात (particle: only/indeed)

• सकलः: entire, whole
• सकलः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sakala (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying कालः)

• कालः: time
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kāla (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Pronoun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; (relative)

• जिष्णो: O victorious one
• जिष्णो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: jiṣṇu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अर्च्यसे: are worshipped
• अर्च्यसे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: arc (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम/उत्तम?—कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; ‘you are worshipped’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (general)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A wealthy householder in Kāśī offers coins, lamps, and cloth for worship; a clock-like mandala shows ‘time’ turning into a garland as the deity is worshiped; the Lord is addressed as Jishnu (victorious).

Characters & Entities

• Viṣṇu (Jiṣṇu)
• Vāsudeva
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wealth becomes sanctified through God-centered giving, and time becomes meaningful through worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to the Kāśī-khaṇḍa setting, tying the teaching to the devotional ethos celebrated in Kāśī, though it does not name a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arcana (worship) is praised; dāna is implied as spending wealth for divine purposes.