Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 15

Devanagari script

अधिजानुधराजानेर्मानेन परिबृंहितम् । प्रांशोः सिंहासनस्यास्य रुचिश्चेदधिरोहणे

Transliteration

adhijānudharājānermānena paribṛṃhitam | prāṃśoḥ siṃhāsanasyāsya ruciścedadhirohaṇe

Translation

Ngai vàng cao vút—vượt lên trên đầu gối nhà vua—càng thêm uy nghi bởi vẻ huy hoàng; và Suruci thích thú tôn xưng đó là chỗ đáng để bước lên ngự tọa.

Word by Word

• अधिजानुधर: of the one with raised knees (knee-bearing)
• अधिजानुधर: Sambandha (Genitive qualifier of ‘राज्ञः’/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अधि + जानु + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः अधि-जानु-धर ‘knee-bearing/with knees raised’ (उपपद-तत्पुरुष)

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• मानेन: by pride/measure (here: pride)
• मानेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• परिबृंहितम्: swollen/expanded
• परिबृंहितम्: Kriyāviśeṣaṇa/Viśeṣaṇa (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: परि + बृंह् (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ

• प्रांशोः: of the tall/lofty
• प्रांशोः: Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्रांशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; विशेषण (सिंहासनस्य)

• सिंहासनस्य: of the throne
• सिंहासनस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सिंहासन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः सिंहस्य आसनम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• रुचिः: desire/liking
• रुचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुचि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: शर्त-निपात (conditional particle)

• अधिरोहणे: in mounting/ascending
• अधिरोहणे: Adhikaraṇa (Location/occasion/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अधि + रुह् (धातु) → अधिरोहण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced narration)

Visual Art Cues

Scene: A high throne rising above the king’s knees dominates the court; Suruci delights in its grandeur and the idea of ascending/exalting it.

Characters & Entities

• Suruci
• Uttānapāda (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

External elevation (a throne, status) can inflate pride; Purāṇic teaching contrasts such height with the higher ‘seat’ attained by devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is directly referenced; the placement in Kāśīkhaṇḍa ties the narrative to Kāśī’s wider dharma-teaching purpose.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.