Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 14
Devanagari script
भूत्वा राजकुमारोपि नालंकुर्या ममोदरम् । सुकुक्षिजममुं पश्य त्वमुत्तममनुत्तमम्
Transliteration
bhūtvā rājakumāropi nālaṃkuryā mamodaram | sukukṣijamamuṃ paśya tvamuttamamanuttamam
Translation
Dẫu con là vương tử, con cũng chẳng xứng làm rạng rỡ lòng ta. Hãy nhìn đứa con này—Uttama, vô song—sinh từ thai phúc lành của ta.
Word by Word
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
राजकुमारःthe prince
राजकुमारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः राज्ञः कुमारः (षष्ठी-तत्पुरुष)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे ‘also/even’
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
अलंकुर्यात्should adorn
अलंकुर्यात्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअलंकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
उदरम्belly/abdomen
उदरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सुकुक्षिजम्well-born (from a good womb)
सुकुक्षिजम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘अमुं’/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + कुक्षिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः सु (उपसर्ग/अव्यय) + कुक्षिज ‘good-born-from-the-womb’ (विशेषण-समास)
अमुम्this one/him
अमुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
पश्यsee/look
पश्य:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Sambodhyābhāsa/Karta (Addressed subject/सम्बोधनार्थ-कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (अमुं प्रति)
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (अमुं प्रति)
Speaker
Skanda (narrating); direct speech: Suruci
Visual Art Cues
Scene: In the royal court, Suruci rejects the prince from her lap, pointing to her own child ‘Uttama’; the slight is public and sharp.
Characters & Entities
S
SuruciD
DhruvaU
UttamaFAQs
Pride in birth and favoritism are shown as unstable measures of worth; the Purāṇic arc will elevate steadfast devotion above such claims.
Not mentioned in this verse; the larger Kāśīkhaṇḍa celebrates Kāśī as the supreme tīrtha-field.
None; it is narrative dialogue.