Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

Devanagari script

कलौ चंद्रेशमहिमा नाभाग्यैरवगम्यते । अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि परं गुह्यं निशापते

Transliteration

kalau caṃdreśamahimā nābhāgyairavagamyate | anyacca te pravakṣyāmi paraṃ guhyaṃ niśāpate

Translation

Trong thời Kali, kẻ bất hạnh chẳng hiểu được uy đức của Candreśa. Tuy vậy, ta sẽ nói thêm với ngươi điều nữa—cực kỳ bí mật, hỡi Niśāpati, Chúa Tể Đêm (Nguyệt Thần).

Word by Word

• कलौ: in the Kali age
• कलौ: Adhikaraṇa (Locative-time)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• चन्द्रेशमहिमा: the greatness of Candreśvara
• चन्द्रेशमहिमा: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रेश- महिमा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चन्द्रेशस्य महिमा)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• अभाग्यैः: by the unfortunate (people) / through misfortune
• अभाग्यैः: Karana (Instrumental)
• Type: Noun
• Root: अभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचन

• अवगम्यते: is understood/known
• अवगम्यते: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: अव + गम् (धातु)
• Form: लट् (present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)

• अन्यत्: another (thing)
• अन्यत्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; ‘किम्?’ इत्यर्थे वस्तुनिर्देशः

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• ते: to you
• ते: Sampradāna (Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative); एकवचन

• प्रवक्ष्यामि: I will tell
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लृट् (simple future); उत्तमपुरुष (1st person); एकवचन; परस्मैपदम्

• परम्: supreme, highest
• परम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; ‘गुह्यम्’ इति विशेषणम्

• गुह्यम्: secret (matter)
• गुह्यम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• निशापते: O Lord of the night (Moon)
• निशापते: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: निशा-पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative); एकवचन; तत्पुरुषः (निशायाः पतिः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candreśa/Candreśvara (Kāśī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Niśāpati (Moon) addressed in vocative; broader audience implied

Visual Art Cues

Scene: A teacher-figure speaks confidentially under moonlight; behind them, Candreśvara shrine is half-veiled by mist labeled ‘Kali’. A few fortunate listeners receive a glowing ‘guhya’ scroll, while others pass by unaware.

Characters & Entities

• Candreśa/Candreśvara
• Kali-yuga
• Niśāpati (Moon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred greatness can be overlooked in Kali-yuga; therefore, esoteric guidance is transmitted to preserve dharma and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Candreśvara’s sanctity within the Kāśī-kṣetra is being highlighted, especially as a hidden glory in the Kali age.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the verse introduces a confidential teaching (guhya) about Candreśvara.