Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25

Devanagari script

अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रं परमपावनम् । संस्थाप्य लिंगममृतं चंद्रेशाख्यं स्वनामतः

Transliteration

avimuktaṃ samāsādya kṣetraṃ paramapāvanam | saṃsthāpya liṃgamamṛtaṃ caṃdreśākhyaṃ svanāmataḥ

Translation

Đến Avimukta, thánh địa tối thượng thanh tịnh, ông đã an lập một liṅga bất tử, lấy danh hiệu Candreśa theo chính tên mình.

Word by Word

• अविमुक्तम्: Avimukta (sacred place)
• अविमुक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेष्य-रूपेण (place-name)

• समासाद्य: having approached
• समासाद्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√सद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having approached’

• क्षेत्रम्: the sacred field/region
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• परमपावनम्: supremely purifying
• परमपावनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम-पावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रम्)

• संस्थाप्य: having installed
• संस्थाप्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-√स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having established/installed’

• लिङ्गम्: (Śiva-)liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अमृतम्: immortal/nectar-like
• अमृतम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गम्)

• चंद्रेशाख्यम्: named ‘Candreśa’
• चंद्रेशाख्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चंद्र-ईश-आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गम्); ‘called Candra-īśa’

• स्वनामतः: by his own name
• स्वनामतः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्व-नामन्-तस् (प्रातिपदिक+तद्धित/अव्यय)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त), हेतौ/प्रकारे; ‘by/according to one’s own name’

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context) to Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta (Kāśī) – Candreśa-liṅga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience (ṛṣis/śaunaka-lineage in purāṇic frame)

Visual Art Cues

Scene: Soma arrives in luminous Kāśī-Avimukta, performs liṅga-pratiṣṭhā; the newly established Candreśa-liṅga gleams, surrounded by sages, lamps, and Gaṅgā’s sanctifying presence.

Characters & Entities

• Avimukta (Kāśī)
• Liṅga
• Candreśa (Candreśvara)
• Soma (Candra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s Avimukta is a supreme purifier; devotion culminates in establishing Śiva’s presence through a liṅga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Avimukta-kṣetra in Kāśī (Vārāṇasī), specifically connected with Candreśvara (Candreśa) liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installation of a Śiva-liṅga) is indicated as a meritorious act in Avimukta.