Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

Devanagari script

गौरीगुरुत्वाद्धिमवानादिपत्याच्च भूभृताम् । संबंधित्वात्पशुपतेः स एको मान्यभृत्सताम्

Transliteration

gaurīgurutvāddhimavānādipatyācca bhūbhṛtām | saṃbaṃdhitvātpaśupateḥ sa eko mānyabhṛtsatām

Translation

Chỉ riêng Himavān được tôn kính giữa các núi non—vì là phụ thân đáng kính của Gaurī, vì đứng đầu trong hàng những kẻ nâng giữ địa cầu, và vì có mối liên hệ với Paśupati (Śiva).

Word by Word

• गौरीगुरुत्वात्: because of being Gaurī’s father/elder (lit. Gaurī-related ‘heaviness’)
• गौरीगुरुत्वात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: गौरी-गुरुत्व (प्रातिपदिक; समास: गौरी + गुरुत्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; हेतौ (because of)

• हिमवान्: Himavān (Himalaya)
• हिमवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• आदिपत्यात्: because of being the chief/lord
• आदिपत्यात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: आदि-पत्य (प्रातिपदिक; समास: आदि + पत्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; हेतौ

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• भूभृताम्: of the earth-bearers (kings/mountains)
• भूभृताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भू-भृत् (प्रातिपदिक; समास: भू + भृत्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; सम्बन्धे (of the kings/mountain-bearers)

• संबंधित्वात्: because of relationship/connection
• संबंधित्वात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: संबंधित्व (प्रातिपदिक; भाववाचक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; हेतौ

• पशुपतेः: of Paśupati (Śiva)
• पशुपतेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पशुपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• एकः: alone/unique
• एकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• मान्यभृत्सताम्: of the good who uphold honour (the noble)
• मान्यभृत्सताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मान्य-भृत्-सत् (प्रातिपदिक; समास: मान्य + भृत् + सत्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; ‘मान्यं भृत्’ (honour-bearers) + ‘सत्’ (good people)

Speaker

Vindhya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Himālaya (Himavān)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis / internal audience

Visual Art Cues

Scene: Himavān personified as a regal mountain-king, with Gaurī’s presence implied (lotus, feminine aura) and Śiva’s sambandha suggested by trident/linga motifs; devas honoring him.

Characters & Entities

• Gaurī
• Himavān
• Paśupati (Śiva)
• Mountains

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honor arises from sacred association and dharmic stature—not merely from wealth or display.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is named; the verse invokes Śaiva sacred relationships that resonate with Kāśī’s Śiva-centered mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.