Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 12

Devanagari script

एकं मनेप्सितं मेद्य तत्कथयस्व सूतज । पतिव्रतानां सर्वासां लक्षणं कीदृशं वद

Transliteration

ekaṃ manepsitaṃ medya tatkathayasva sūtaja | pativratānāṃ sarvāsāṃ lakṣaṇaṃ kīdṛśaṃ vada

Translation

Có một điều lòng ta hằng mong—xin hãy nói cho ta, hỡi con của Sūta. Hãy mô tả những đặc tướng của tất cả các nữ pativratā là như thế nào.

Word by Word

• एकम्: one (single)
• एकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम्

• मनः-ईप्सितम्: a desired (question/point)
• मनः-ईप्सितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक) + ईप्सित (कृदन्त/प्रातिपदिक; √आप्/ईप्स्, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (manasa īpsitam = desired by the mind)

• मे: my/to me
• मे: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः (Genitive/Dative), एकवचनम्; एन्क्लिटिक-रूपम्

• इद्यम्: this
• इद्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम (referring to the matter)

• कथयस्व: tell (me)
• कथयस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• सूतज: O son of Sūta
• सूतज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक) + ज (कृदन्त/प्रातिपदिक; √जन्, ‘born’)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (sūtasya jaḥ = son of Sūta)

• पति-व्रतानाम्: of devoted wives
• पति-व्रतानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुष-समासान्त-प्रातिपदिक (pativratā)

• सर्वासाम्: of all
• सर्वासाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

• लक्षणम्: characteristic/mark
• लक्षणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कीदृशम्: of what kind
• कीदृशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कीदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नवाचक-विशेषणम्

• वद: say
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Śaunaka (continuing his query)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Naimiṣāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: Śaunaka leans forward in earnest inquiry, pointing gently to emphasize ‘one point’; Sūta attentive, sages around listening; manuscripts and ritual implements nearby.

Characters & Entities

• Śaunaka
• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is clarified through precise inquiry—asking for lakṣaṇa (defining marks) of an ideal vow-based life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred site is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is detailed; the request is for doctrinal characteristics (lakṣaṇa) of pativratā-dharma.