Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 39

Devanagari script

सूत उवाच । देवानां वचनं श्रुत्वा वृषारूढो वृषध्वजः । आयुधान्परिसंगृह्य कवचं सुमनोहरम् । गतवानथ तं देशं यत्र धर्मो व्यवस्थितः

Transliteration

sūta uvāca | devānāṃ vacanaṃ śrutvā vṛṣārūḍho vṛṣadhvajaḥ | āyudhānparisaṃgṛhya kavacaṃ sumanoharam | gatavānatha taṃ deśaṃ yatra dharmo vyavasthitaḥ

Translation

Sūta nói: Nghe lời của chư thiên, Đấng cưỡi bò—vị có cờ hiệu mang hình bò—thu gom binh khí và khoác lên áo giáp tuyệt mỹ. Rồi Ngài lên đường đến miền đất nơi Chánh Pháp (Dharma) được an lập vững bền.

Word by Word

• सूतः: Sūta (the narrator)
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• वचनम्: speech/command
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• वृषारूढः: mounted on the bull
• वृषारूढः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृष (प्रातिपदिक) + आरूढ (कृदन्त, √रुह्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (वृषे आरूढः)

• वृषध्वजः: Bull-bannered one (Śiva)
• वृषध्वजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (वृषः ध्वजः यस्य)

• आयुधान्: weapons
• आयुधान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• परिसंगृह्य: having gathered/collected
• परिसंगृह्य: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + सम् + ग्रह् (धातु) + ल्यप्
• Form: ल्यबन्त/ल्यपन्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• कवचम्: armor
• कवचम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कवच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सुमनोहरम्: very beautiful
• सुमनोहरम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (सु + मनोहर)

• गतवान्: went
• गतवान्: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्तवत् (प्रत्यय)
• Form: क्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक (then)

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• देशम्: place/region
• देशम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb: where)

• धर्मः: Dharma
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• व्यवस्थितः: was established/was situated
• व्यवस्थितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + अव + स्था (धातु) + क्त
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (addressed as rājan)

Visual Art Cues

Scene: Śiva, bull-mounted (Vṛṣārūḍha), lifts weapons and fastens an ornate armor, then sets out toward a forested sacred region marked by calm, luminous order—‘where Dharma stands firm.’

Characters & Entities

• Sūta
• Devas
• Śiva (Vṛṣārūḍha, Vṛṣadhvaja)
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine assistance comes swiftly when Dharma is steadfast; Śiva responds to the call that protects righteousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage points to Dharmāraṇya as the sanctified region where Dharma abides, but this verse itself does not name a specific tirtha-spot within it.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse is narrative, describing Śiva’s departure to Dharmāraṇya.