Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 81

Devanagari script

व्यास उवाच । पतनं साहसानां च नरकस्यैव कारणम् । योनिकुण्डमिदं सृष्टं कुंभीपाकसमं भुवि

Transliteration

vyāsa uvāca | patanaṃ sāhasānāṃ ca narakasyaiva kāraṇam | yonikuṇḍamidaṃ sṛṣṭaṃ kuṃbhīpākasamaṃ bhuvi

Translation

Vyāsa nói: “Sự sa đọa của kẻ liều lĩnh, buông thả chính là nguyên nhân của địa ngục. Trên mặt đất này đã tạo ra ‘hố yoni’, tương tự địa ngục mang tên Kumbhīpāka.”

Word by Word

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• पतनम्: fall, downfall
• पतनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• साहसानाम्: of rash acts / violences
• साहसानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: साहस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• नरकस्य: of hell
• नरकस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphasis)

• कारणम्: cause
• कारणम्: Karta (Predicate nominative/कर्ता-समाना)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• योनिकुण्डम्: the ‘yoni-pit’ (a hell-pit)
• योनिकुण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (योन्याः कुण्डम्)

• इदम्: this
• इदम्: Viśeṣaṇa (adjective)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• सृष्टम्: created, made
• सृष्टम्: Kriya (verbal predicate)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु) + सृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक-कर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम्

• कुंभीपाकसमम्: equal to Kumbhīpāka (hell)
• कुंभीपाकसमम्: Viśeṣaṇa (adjective)
• Type: Adjective
• Root: कुंभीपाक (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः (कुंभीपाकेन समम्)

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुव्/भूमि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

Speaker

Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yonikunda

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa-sattama (best of kings) / royal interlocutor

Visual Art Cues

Scene: Vyāsa instructs a king: a dark, ominous ‘yoni-kunda’ on earth is shown as a mouth-like pit with heat shimmer, visually echoing Kumbhīpāka; the teacher’s gesture is admonitory, not sensational.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Naraka
• Kumbhīpāka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Recklessness and moral transgression lead to spiritual ruin; unchecked sensual entanglement is depicted as hellish even on earth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse functions as moral instruction within Dharmāraṇya’s narrative; it underscores the forest’s role as a place where Dharma is taught through stark exemplars.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it is a cautionary dharma-upadeśa (ethical instruction) regarding conduct.