Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29

Devanagari script

धर्मराजोऽपि धर्मात्मा तपस्तेपे सुदुःसहम् । न जानेऽसौ किमिच्छति देवानां पदमुत्तमम्

Transliteration

dharmarājo'pi dharmātmā tapastepe suduḥsaham | na jāne'sau kimicchati devānāṃ padamuttamam

Translation

Ngay cả Dharma-rāja, bậc có tâm hồn chính trực, cũng đang tu khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc. Ta không biết ngài tìm cầu điều chi—có lẽ là địa vị tối thượng giữa chư thiên.

Word by Word

• धर्मराजः: Dharmarāja (Yama)
• धर्मराजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + राज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मस्य राजा); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात, समुच्चयार्थ (also)

• धर्मात्मा: righteous-souled
• धर्मात्मा: Apposition (Samanadhikarana/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (धर्मः आत्मा यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तेपे: performed (austerity)
• तेपे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• सुदुःसहम्: very hard to endure
• सुदुःसहम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुःसह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तपः-विशेषण)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation)

• जाने: I know
• जाने: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• असौ: that one/he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नवाचक सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• इच्छति: desires
• इच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• पदम्: position/abode
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उत्तमम्: highest
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पद-विशेषण)

Speaker

Brahmā (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā reports Dharma-rāja’s terrible austerity: a vision of Yama/Dharma seated in fierce tapas—matted hair, controlled breath, surrounded by heat-haze—while devas look concerned.

Characters & Entities

• Brahmā
• Dharma-rāja (Yama)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas carries immense spiritual power; even the righteous may pursue higher responsibility, prompting cosmic attention.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tirtha is cited; the focus is on the potency of austerity within the Dharmāraṇya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is referenced generally, without detailing a specific vrata, japa, or observance.