Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 14

Devanagari script

दाराग्निहोत्रसंयोगं कुरुते योऽग्रजे स्थिते । परिवेत्ता स विज्ञेयः परिवित्तिस्तु पूर्वजः

Transliteration

dārāgnihotrasaṃyogaṃ kurute yo'graje sthite | parivettā sa vijñeyaḥ parivittistu pūrvajaḥ

Translation

Người nào kết hôn và đảm nhận việc nối tiếp dāra cùng nghi lễ lửa gia đình (agnihotra) khi anh cả vẫn chưa cưới vợ, được gọi là parivettā; còn người anh cả bị để lại trước đó gọi là parivitti.

Word by Word

• दाराग्निहोत्रसंयोगम्: the union of marriage and agnihotra
• दाराग्निहोत्रसंयोगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दार-आग्निहोत्र-संयोग (प्रातिपदिक; दार + आग्निहोत्र + संयोग)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘दारैः आग्निहोत्रेण च संयोगः’ (सम्बन्ध/संयोग)

• कुरुते: does/undertakes
• कुरुते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• अग्रजे: when the elder brother (exists)
• अग्रजे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्रज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘अग्रज’ = ज्येष्ठभ्राता

• स्थिते: being present/standing
• स्थिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) ‘स्थित’; पुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘अग्रजे’ इत्यस्य विशेषणम्

• परिवेत्ता: the one who marries before the elder (parivettā)
• परिवेत्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परि-वेतृ (प्रातिपदिक; परि + वेतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृवाचक

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• विज्ञेयः: is to be known (as)
• विज्ञेयः: Karma (Predicate complement/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: वि-ज्ञा (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/passive necessity); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम्

• परिवित्तिः: the state/condition called parivitti
• परिवित्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परि-वित्ति (प्रातिपदिक; परि + वित्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrast/emphasis)

• पूर्वजः: the elder (brother)
• पूर्वजः: Karta (Predicate complement/विधेय)
• Type: Noun
• Root: पूर्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘ज्येष्ठः’

Speaker

Unspecified (standard dharma definition within the Purāṇic discourse)

Skanda Dialogue

Listener: dvija/gṛhastha audience

Visual Art Cues

Scene: Two brothers near a domestic fire-altar: the younger performs marriage/fire-rite gestures while the elder stands aside, unwed, with a subdued expression; labels implied by posture—actor (parivettā) and the left-behind (parivitti).

Characters & Entities

• Agnihotra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Household dharma values harmony and order within the family; stepping ahead of elders is treated as a significant ethical-social act.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse defines household-status terms in dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

It references undertaking agnihotra as part of gṛhastha life, while defining the social-dharmic terms for marrying before an elder brother.