Adhyaya 15

Verse 1

व्यास उवाच । न पश्यंति तदा शीर्षं ब्रह्माद्यास्तु सुरास्तदा । किं कुर्म इति हेत्युक्त्वा ज्ञानिनस्ते व्यचिन्तयन्

Vyāsa nói: Khi ấy các vị thần, đứng đầu là Brahmā, không thể thấy được đỉnh đầu ấy. Họ thốt lên: “Chúng ta phải làm gì đây?”, rồi những bậc trí giả ấy lặng lẽ suy tư.

Verse 2

उवाच विश्वकर्माणं तदा ब्रह्मा सुरान्वितः

Bấy giờ Brahmā, cùng với chư thiên, cất lời nói với Viśvakarmā.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विश्वकर्मस्त्वमेवासि कार्यकर्ता सदा विभो । शीघ्रमेव कुरु त्वं वै वक्त्रं सांद्रं च धन्विनः

Brahmā phán: “Hỡi Viśvakarmā hùng lực, chính ngươi luôn là bậc thành tựu mọi công việc. Vậy hãy mau tạo nên một dung diện (đầu) vững chắc, dày dặn cho vị cung thủ ấy.”

Verse 4

यज्ञकार्यं निवृत्याशु वदंति विविधाः सुराः

Sau khi mau chóng dừng việc tế lễ, các vị thần muôn vẻ liền bàn luận với nhau bằng nhiều lời khác nhau.

Verse 5

यज्ञभागविहीनं मां किं पुनर्वच्मि ते ऽग्रतः । यज्ञभागमहं देव लभेयैवं सुरैः सह

“Bị tước mất phần tế lễ của mình, trước mặt Ngài ta còn biết nói gì nữa? Ôi Đấng Thần linh, xin cho ta được nhận phần yajña ấy, cùng với chư thiên.”

Verse 6

ब्रह्मोवाच । दास्यामि सर्वयज्ञेषु विभागं सुरवर्द्धके । सोमे त्वं प्रथमं वीर पूज्यसे श्रुतिकोविदैः

Phạm Thiên (Brahmā) phán: “Hỡi đấng làm tăng trưởng chư thiên, Ta sẽ định phần xứng đáng cho ngươi trong mọi lễ tế (yajña). Hỡi Soma, bậc dũng sĩ—giữa những người tinh thông Śruti (Veda), ngươi sẽ được tôn thờ trước hết.”

Verse 7

तद्विष्णोश्च शिरस्तावत्संधत्स्वामरवर्द्धक । विश्वकर्माब्रवीद्देवानानयध्वं शिरस्त्विति

“Vậy, hỡi đấng làm tăng trưởng chư thiên, hãy lập tức nối chiếc đầu ấy vào thân của Viṣṇu.” Viśvakarmā nói với chư thiên: “Hãy mang đầu đến đây, quả đúng vậy.”

Verse 8

तन्नास्तीति सुराः सर्वे वदंति नृपसत्तम । मध्याह्ने तु समुद्भूते रथस्थो दिवि चांशुमान्

Chư thiên đồng thanh thưa: “Muôn tâu bậc vương thượng, nơi ấy không có.” Nhưng khi chính ngọ dâng lên, Thái Dương rực rỡ, ngự trên chiến xa, hiện ra giữa trời.

Verse 9

दृष्टं तदा सुरैः सर्वै रथादश्वमथानयन् । छित्त्वा शीर्षं महीपाल कबंधाद्वाजिनो हरेः

Bấy giờ chư thiên đều trông thấy; họ đem con ngựa từ chiến xa xuống. Muôn tâu bậc hộ quốc, họ chặt đầu ngựa của Hari khỏi thân rồi mang đi.

Verse 10

कबंधे योजयामास विश्वकर्मातिचातुरः । दृष्ट्वा तं देवदेवेशं सुराः स्तुतिमकुर्वत

Viśvakarmā vô cùng khéo léo đã nối nó vào thân. Thấy Đấng Chúa Tể của chư thiên, chư thiên liền dâng lên những bài stuti—lời tán tụng thiêng liêng.

Verse 11

देवा ऊचुः । नमस्तेऽस्तु जगद्बीज नमस्ते कमलापते । नमस्तेऽस्तु सुरेशान नमस्ते कमलेक्षण

Chư thiên thưa rằng: “Kính lễ Ngài, Hạt giống của vũ trụ! Kính lễ Ngài, Đấng Phu quân của Lakṣmī! Kính lễ Ngài, Chúa tể chư thiên! Kính lễ Ngài, Đấng mắt như hoa sen!”

Verse 12

त्वं स्थितिः सर्वभूतानां त्वमेव शरणं सताम् । त्वं हंता सर्वदुष्टानां हयग्रीव नमोऽस्तु ते

“Ngài là sức nâng đỡ của mọi loài; chỉ Ngài là nơi nương tựa của bậc hiền thiện. Ngài là Đấng diệt trừ mọi kẻ ác—hỡi Hayagrīva, kính lễ Ngài!”

Verse 13

त्वमोंकारो वषट्कारः स्वाहा स्वधा चतुर्विधा । आद्यस्त्वं च सुरेशान त्वमेव शरणं सदा

“Ngài là Oṃkāra; Ngài là tiếng gọi vaṣaṭ; Ngài là svāhā và svadhā trong bốn dạng. Ngài là Đấng Nguyên Sơ, hỡi Chúa tể chư thiên; chính Ngài là nơi nương tựa đời đời.”

Verse 14

यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा द्रव्यं होता हुतस्तथा । त्वदर्थं हूयते देव त्वमेव शरणं सखा

“Ngài là tế lễ, là Chúa của tế lễ, là người hành lễ; Ngài là vật phẩm cúng dường, là vị tư tế Hotṛ, và cũng là lễ vật dâng hiến. Vì Ngài, hỡi Thiên Thần, lễ cúng được rưới dâng; nhưng chỉ Ngài là nơi nương tựa, hỡi Bạn hiền.”

Verse 15

कालः करालरूपस्त्वं त्वं वार्क्कः शीतदीधितिः । त्वमग्निर्वरुणश्चैव त्वं च कालक्षयंकरः

“Ngài là Thời gian, với hình tướng đáng sợ; Ngài là Mặt Trời, rực sáng bằng quang huy mát dịu. Ngài là Agni và Varuṇa nữa; và Ngài là Đấng khiến Thời gian tự đi đến tận cùng.”

Verse 16

गुणत्रयं त्वमेवेह गुणहीनस्त्वमेव हि । गुणानामालयस्त्वं च गोप्ता सर्वेषु जंतुषु

Lạy Đấng Tối Thượng, nơi đây chính Ngài là ba guṇa—sattva, rajas, tamas—nhưng quả thật Ngài cũng là Đấng vượt ngoài mọi guṇa (nirguṇa). Ngài là chốn nương tựa của các guṇa, và là Đấng hộ trì ngự trong hết thảy chúng sinh.

Verse 17

स्त्रीपुंसोश्च द्विधा त्वं च पशुपक्ष्यादिमानवैः । चतुर्विधं कुलं त्वं हि चतुराशीतिलक्षणः

Ngài hiện hữu trong hai dạng: nữ và nam. Qua loài thú, loài chim và loài người, Ngài bao trùm hội chúng sinh bốn loại. Quả thật, Ngài là hiện thân mang dấu ấn của tám mươi bốn lakh (8,4 triệu) loài hữu tình.

Verse 18

दिनांतश्चैव पक्षांतो मासांतो हायनं युगम् । कल्पांतश्च महांतश्च कालांतस्त्वं च वै हरे

Lạy Hari, Ngài là điểm tận của ngày, tận của nửa tháng, tận của tháng, và là vòng chuyển của năm cùng các yuga. Ngài là tận cùng của kalpa, tận cùng của những đại chu kỳ, và quả thật là tận cùng của chính Thời Gian.

Verse 19

एवंविधैर्महादिव्यैः स्तूयमानः सुरैर्नृप । संतुष्टः प्राह सर्वेषां देवानां पुरतः प्रभुः

Tâu Đại vương, được chư thiên tán dương như thế bằng những thánh ca vô cùng thiêng diệu, Đức Chúa Tể hoan hỷ và đã cất lời trước hội chúng các thần linh.

Verse 20

श्रीभगवानुवाच । किमर्थमिह संप्राप्ताः सर्वे देवगणा भुवि । किमेतत्कारणं देवाः कि नु दैत्यप्रपीडिताः

Đức Bhagavān phán: “Vì cớ gì toàn thể đoàn chư thiên lại đến đây trên cõi đất? Hỡi các Deva, nguyên do là gì—các ngươi có bị bọn Dānava (Daitya) quấy nhiễu và áp bức chăng?”

Verse 21

देवा ऊचुः । न दैत्यस्य भयं जातं यज्ञ कर्मोत्सुका वयम् । त्वद्दर्शनपराः सर्वे पश्यामो वै दिशो दश

Chư Thiên thưa rằng: “Chúng con không sợ Daitya, vì lòng hăm hở tiếp tục nghi lễ tế tự (yajña). Tất cả chúng con đều chuyên chú cầu được chiêm bái Ngài; quả thật, chúng con ngóng trông khắp mười phương mong Ngài hiện thân cát tường.”

Verse 22

त्वन्मायामोहिताः सर्वे व्यग्रचित्ता भयातुराः । योगारूढस्वरूपं च दृष्टं तेऽस्माभिरुत्तमम्

Bị māyā của Ngài làm mê hoặc, tất cả chúng con tâm trí rối bời, khổ sở vì sợ hãi. Nhưng nay, ô Đấng Tối Thượng, chúng con đã được chiêm ngưỡng Thánh tướng tối cao của Ngài, an trụ trong Yoga.

Verse 23

वम्री च नोदितास्माभिर्जागराय तवेश्वर । ततश्चापूर्वमभवच्छिरश्छिन्नं बभूव ते

Và, ô Đấng Tự Tại, ngay cả con kiến do chúng con xúi giục cũng khiến Ngài phải thức. Rồi một việc chưa từng có xảy ra—đầu của Ngài bị chém đứt; quả thật, thủ cấp của Ngài đã lìa khỏi thân.

Verse 24

सूर्याश्वशीर्षमानीय विश्व कर्मातिचातुरः । समधत्त शिरो विष्णो हयग्रीवोऽस्यतः प्रभो

Bấy giờ, Hayagrīva—đấng Chúa tể hùng lực—mang đến thủ cấp của con ngựa mặt trời; và Viśvakarman, bậc thợ cả tối xảo, đã an đặt thủ cấp ấy làm đầu của Viṣṇu.

Verse 25

विष्णुरुवाच । तुष्टोऽहं नाकिनः सर्वे ददाम्रि वरमीप्सितम् । हयग्रीवोऽस्म्यहं जातो देवदेवो जगत्पतिः

Viṣṇu phán: “Hỡi tất cả chư thiên ở cõi trời, Ta đã hoan hỷ; Ta ban cho các ngươi ân phúc như ý. Ta đã hiển lộ làm Hayagrīva—Thần của các thần, Chúa tể của thế gian.”

Verse 26

न रौद्रं न विरूपं च सुरैरपि च सेवितम् । जातोऽहं वरदो देवा हयाननेति तोषितः

Ta chẳng hung bạo, chẳng dị dạng; cũng chẳng phải kẻ chỉ được chư Thiên hầu cận mà thôi. Hỡi các Deva, do hoan hỷ với danh xưng “Hayānana” (mặt ngựa), Ta đã hiển lộ làm Đấng ban ân phúc.

Verse 27

व्यास उवाच । कृते सत्रे ततो वेधा धीमान्सन्तुष्टचेतसा । यज्ञभागं ततो दत्त्वा वम्रीभ्यो विश्वकर्मणे

Vyāsa nói: Khi lễ tế satra đã hoàn mãn, Đấng Tạo Hóa trí tuệ là Vedhā (Phạm Thiên) với lòng hoan hỷ liền định phần lễ tế, rồi ban cho các Vamrī—để dâng cho Viśvakarman.

Verse 28

यज्ञांते च सुरश्रेष्ठं नमस्कृत्य दिवं ययौ । एतच्च कारणं विद्धि हयाननो यतो हरिः

Và khi lễ tế kết thúc, sau khi đảnh lễ vị tối thượng trong hàng chư Thiên, ông liền lên cõi trời. Hãy biết đây là nguyên do vì sao Hari được gọi là “Hayānana”.

Verse 29

युधिष्ठिर उवाच । येनाक्रांता मही सर्वा क्रमेणैकेन तत्त्वतः । विवरे विवरे रोम्णां वर्तंते च पृथक्पृथक्

Yudhiṣṭhira thưa: Đấng mà chỉ một bước chân đã thật sự bao trùm toàn cõi đất—trong từng lỗ chân lông của từng sợi lông Ngài, các thế giới tồn tại riêng rẽ, mỗi mỗi khác biệt.

Verse 30

ब्रह्मांडानि सहस्राणि दृश्यंते च महाद्युते । न वेत्ति वेदो यत्पारं शीर्षघातो हि वै कथम्

Hỡi bậc đại quang minh, muôn ngàn “trứng Phạm thiên” (vũ trụ) hiện bày. Ngay cả Veda cũng chẳng biết bờ cõi xa nhất của Ngài—thì làm sao có thể nói đến việc “đập đầu” để chạm tới tận cùng?

Verse 31

व्यास उवाच । शृणु त्वं पांडवश्रेष्ठ कथां पौराणिकीं शुभाम् । ईश्वरस्य चरित्रं हि नैव वेत्ति चराचरे

Vyāsa nói: Hỡi bậc tối thắng trong hàng Pāṇḍava, hãy lắng nghe câu chuyện Purāṇa cát tường này. Quả thật, hạnh nghiệp của Đấng Tối Thượng, ngay cả muôn loài hữu động và vô động cũng chẳng thể biết trọn vẹn.

Verse 32

एकदा ब्रह्मसभायां गता देवाः सवासवाः । भूर्लोकाद्याश्च सर्वे हि स्थावराणि चराणि च

Một thuở nọ, các chư thiên cùng với Indra đi đến hội đường của Brahmā. Quả thật, từ Bhūrloka trở lên, hết thảy chúng hữu tình đều có mặt nơi ấy—cả loài bất động lẫn loài hữu động.

Verse 33

देवा ब्रह्मर्षयः सर्वे नमस्कर्तुं पितामहम् । विष्णुरप्यागतस्तत्र सभायां मंत्रकारणात्

Tất cả chư thiên và các vị Brahmarṣi đều đến đảnh lễ Pitāmaha, tức Brahmā. Vì nhân duyên của một cuộc nghị luận theo thần chú mầu nhiệm, Viṣṇu cũng quang lâm nơi hội chúng ấy.

Verse 34

ब्रह्मा चापि विगर्विष्ठ उवाचेदं वचस्तदा । भोभो देवाः शृणुध्वं कस्त्रयाणां कारणं महत्

Bấy giờ Brahmā cũng, lòng mang niềm kiêu hãnh, cất lời rằng: “Này chư thiên, hãy lắng nghe—ai là đại nhân duyên, đại nguyên nhân của Tam giới?”

Verse 35

सत्यं ब्रुवंतु वै देवा ब्रह्मेशविष्णुमध्यतः । तां वाचं च समाकर्ण्य देवा विस्मयमागताः

“Chư thiên hãy nói lời chân thật—ngay trước mặt Brahmā, Īśa (Śiva) và Viṣṇu.” Nghe lời ấy, chư thiên đều tràn ngập kinh ngạc.

Verse 36

ऊचुश्चैव ततो देवा न जानीमो वयं सुराः । ब्रह्मपत्नी तदोवाच विष्णुं प्रति सुरेश्वरम् । त्रयाणामपि देवानां महांतं च वदस्व मे

Bấy giờ các chư thiên thưa: “Chúng con là các Deva, thật không biết.” Khi ấy, hiền phối của Phạm Thiên hướng về Viṣṇu, Đấng Chúa tể chư thiên, mà bạch rằng: “Xin hãy nói cho thiếp—trong ba vị thần, ai mới thật là bậc tối thượng?”

Verse 37

विष्णुरुवाच । विष्णुमायाबलेनैव मोहितं भुवनत्रयम् । ततो ब्रह्मोवाच चेदं न त्वं जानासि भो विभोः

Viṣṇu phán: “Bởi sức mạnh của chính māyā của Viṣṇu, cả ba cõi đều bị mê hoặc.” Khi ấy Phạm Thiên nói: “Ôi Đấng trùm khắp, chẳng lẽ Ngài cũng không biết (chân lý) sao?”

Verse 38

नैव मुह्यति ते मायाबलेन नैवमेव च । गर्वहिंसापरो देवो जगद्भर्ता जगत्प्रभुः

“Ngài ấy chẳng hề bị mê lầm bởi sức mạnh māyā của Ngài—quả thật không. Vị thần kia nghiêng về kiêu mạn và bạo lực, tự xưng là đấng nâng đỡ thế gian và chúa tể vũ trụ.”

Verse 39

ज्येष्ठं त्वां न विदुः सर्वे विष्णुमायावृताः खिलाः । ततो ब्रह्मा स रोषेण क्रुद्धः प्रस्फुरिताननः

“Tất thảy đều bị māyā của Viṣṇu che phủ nên không nhận ra Ngài là bậc Trưởng thượng—tối cao.” Khi ấy Phạm Thiên bừng bừng phẫn nộ, gương mặt run lên vì giận dữ.

Verse 40

उवाच वचनं कोपाद्धे विष्णो शृणु मे वचः । येन वक्त्रेण सभायां वचनं समुदीरितम्

Trong cơn giận, Ngài nói: “Hỡi Viṣṇu, hãy nghe lời ta. Cái miệng đã thốt ra lời ấy giữa hội chúng—”

Verse 41

तच्छीर्षं पततादाशु चाल्पकालेन वै पुनः । ततो हाहाकृतं सर्वं सेंद्राः सर्षिपुरोगमाः

“Nguyện cái đầu ấy rơi xuống thật mau—quả vậy, chỉ trong chốc lát!” Bấy giờ tất cả đều kêu thét kinh hoàng; Indra cùng chư thiên, với các hiền thánh (ṛṣi) đi đầu.

Verse 42

ब्रह्माणं क्षमयामासुर्विष्णुं प्रति सुरोत्तमाः । विष्णुश्च तद्वचः श्रुत्वा सत्यंसत्यं भविष्यति

Các vị thiên thần tối thượng tìm cách làm nguôi lòng Brahmā rồi hướng về Viṣṇu. Viṣṇu nghe lời ấy liền phán: “Ắt sẽ thành—thật vậy, thật vậy.”

Verse 43

ततो विष्णुर्महातेजास्तीर्थस्योत्पादनेन च । तपस्तेपे तु वै तत्र धर्मारण्ये सुरेश्वरः । अश्वशीर्ष मुखं दृष्ट्वा हयग्रीवो जनार्द्दनः

Bấy giờ Viṣṇu đầy đại quang minh—cũng để khai sinh một tīrtha (bến thánh)—đã tu khổ hạnh tại Dharmāraṇya, bậc Chúa tể chư thiên. Và khi thấy dung mạo đầu ngựa, Janārdana liền hiển lộ thành Hayagrīva.

Verse 44

तपस्तेपे महाभाग विधिना सह भारत । न शक्यं केनचित्कर्त्तुमात्मनात्मैव तुष्टवान्

Hỡi Bhārata hữu phúc, Ngài tu khổ hạnh đúng pháp cùng Vidhātṛ (Brahmā). Điều ấy không ai khác làm được; chỉ bằng chính Tự Ngã của Ngài, Ngài tự mãn nguyện, tự viên thành.

Verse 45

ब्रह्मापि तपसा युक्तस्तेपे वर्षशतत्रयम् । तिष्ठन्नेव पुरो विष्णोर्विष्णुमायाविमोहितः

Brahmā cũng nương sức khổ hạnh mà tu tapas suốt ba trăm năm—đứng ngay trước Viṣṇu, vậy mà vẫn bị māyā của Viṣṇu làm cho mê lầm.

Verse 46

यज्ञार्थमवदत्तुष्टो देवदेवो जगत्पतिः । ब्रह्मंस्ते मुक्तताद्यास्ति मम मायाप्यदुःसहा

Hài lòng trước lễ vật dâng vì yājña, Đấng Thần của các thần, Chúa tể vũ trụ phán: “Hỡi Brahmā, đối với ngươi có mokṣa và các quả vị khác; nhưng ngay cả Māyā của Ta cũng khó mà chịu đựng.”

Verse 47

ततो लब्धवरो ब्रह्मा हृष्टचित्तो जनार्द्दनः । उवाच मधुरां वाचं सर्वेषां हितकारणात्

Bấy giờ Brahmā đã được ban ân phúc, còn Janārdana lòng hoan hỷ, liền nói những lời ngọt lành vì lợi ích của hết thảy muôn loài.

Verse 48

अत्राभवन्महाक्षेत्रं पुण्यं पापप्रणाशनम् । विधिविष्णुमयं चैतद्भवत्वेतन्न संशयः

“Tại đây, hãy phát sinh một đại thánh địa, thanh tịnh và diệt trừ tội lỗi. Nguyện nơi này thấm nhuần cả Vidhi (Brahmā) lẫn Viṣṇu; điều ấy không còn nghi ngờ.”

Verse 49

तीर्थस्य महिमा राजन्हयशीर्षस्तदा हरिः । शुभाननो हि संजातः पूर्वेणैवा ननेन तु

“Muôn tâu Đại vương, đó là uy linh của tīrtha này: khi ấy Hari hiện thân Hayaśīrṣa (Hayagrīva), dung nhan cát tường—vừa do nhân duyên trước, vừa do công đức của tīrtha này.”

Verse 50

कंदर्पकोटिलावण्यो जातः कृष्णस्तदा नृप । ब्रह्मापि तपसा युक्तो दिव्यं वर्षशतत्रयम्

“Muôn tâu Đại vương, khi ấy Kṛṣṇa giáng sinh với vẻ đẹp như mười triệu Kāma; còn Brahmā cũng chuyên tâm khổ hạnh, tu tập suốt ba trăm năm cõi trời.”

Verse 51

सावित्र्या च कृतं यत्र विष्णुमाया न बाधते । मायया तु कृतं शीर्षं पंचमं शार्दुलस्य वा

Nơi nào nghi lễ được cử hành cùng với Sāvitrī, thì Māyā của Viṣṇu không thể làm khổ. Nhưng chính Māyā lại tạo ra một cái đầu—tựa như cái đầu thứ năm của mãnh hổ (śārdūla).

Verse 52

धर्मारण्ये कृतं रम्यं हरेण च्छेदितं पुरा । तस्मै दत्त्वा वरं विष्णुर्जगामादर्शनं ततः

Tại Dharmāraṇya, vật đáng ưa đã được tạo dựng thuở trước từng bị Hari chặt bỏ. Rồi Viṣṇu ban cho một ân huệ và từ đó khuất dạng khỏi tầm mắt.

Verse 53

स्थापयित्वा विधिस्तत्र तीर्थं चैव त्रिलोचनम् । मुक्तेशं नाम देवस्य मोक्षतीर्थमरिंदम

Rồi Vidhi (Brahmā) lập tại đó một tīrtha và cũng dựng thánh sở của Trilocana. Nơi ấy trở thành ‘Mokṣa-tīrtha’ của thần mang danh Mukteśa, hỡi bậc hàng phục kẻ thù.

Verse 54

गतः सोऽपि सुरश्रेष्ठः स्वस्थानं सुरसेवितम् । तत्र प्रेता दिवं यांति तर्पणेन प्रतर्पिताः

Vị thần tối thượng ấy cũng trở về nơi ở của mình, được chư thiên phụng sự. Tại đó, các vong linh đã khuất đạt đến cõi trời khi được làm thỏa lòng bằng nghi thức tarpaṇa, dâng nước cúng.

Verse 55

अश्वमेधफलं स्नाने पाने गोदानजं फलम् । पुष्कराद्यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा

Tắm tại đây đạt được quả phúc của lễ tế Aśvamedha; uống nước nơi này đạt được công đức phát sinh từ việc bố thí bò. Nơi ấy sánh với các tīrtha như Puṣkara và các dòng sông như Gaṅgā.

Verse 56

स्नानार्थमत्रागच्छंति देवताः पितरस्तथा । कार्त्तिक्यां कृत्तिकायोगे मुक्तेशं पूजयेत्तु यः

Vì việc tắm gội thiêng liêng, chư Thiên và các Pitṛ (tổ tiên) cũng đến nơi đây. Ai vào tháng Kārttika, đúng lúc hợp với sao Kṛttikā, mà phụng thờ Mukteśa—Đấng ban giải thoát—thì được thọ nhận sự thanh tịnh đặc biệt của thánh địa (tīrtha) này.

Verse 57

स्नात्वा देवसरे रम्ये नत्वा देवं जनार्द्दनम् । यः करोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

Tắm gội nơi Devasaras mỹ lệ, rồi cúi lạy Đức Janārdana; người nào phụng thờ với lòng bhakti thì được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 58

भुक्त्वा भोगा न्यथाकामं विष्णुलोकं स गच्छति । अपुत्रा काकवंध्या च मृतवत्सा मृतप्रजा

Sau khi thọ hưởng các lạc thú theo ý muốn, người ấy sẽ đến cõi Viṣṇu. Ngay cả người phụ nữ không con trai, hiếm muộn, mất con, hay con cái yểu vong—đối với họ cũng dạy nghi lễ của tīrtha này như phương tiện trừ khổ ấy.

Verse 59

एकांबरेण सुस्नातौ पतिपत्न्यौ यथाविधि । तद्दोषं नाशयेन्नूनं प्रजाप्तिप्रतिबन्धकम्

Khi vợ chồng tắm gội đúng pháp, cùng mặc một tấm y, thì nghi lễ ấy chắc chắn diệt trừ lỗi chướng ngại việc cầu được con cái.

Verse 60

मोक्षेश्वरप्रसादेन पुत्रपौत्रादि वर्द्धयेत् । दद्याद्वैकेन चित्तेन फलानि सत्यसंयुता

Nhờ ân phúc của Mokṣeśvara, dòng dõi—con trai, cháu nội và các đời sau—sẽ hưng thịnh. Với tâm nhất điểm và gắn liền với chân thật, nên bố thí các thứ quả.

Verse 61

निधाय वंशपात्रेऽपि नारी दोषात्प्रमुच्यते । प्राप्नुवंति च देवाश्च अग्निष्टोमफलं नृप

Dẫu chỉ đặt lễ vật ấy vào khí cụ của dòng tộc, người nữ cũng được giải khỏi điều khiếm khuyết. Tâu Đại vương, chư thiên cũng thọ nhận quả phúc của tế lễ Agniṣṭoma.

Verse 62

वेधा हरिर्हरश्चैव तप्यंते परमं तपः । धर्मारण्ये त्रिसंध्यं च स्नात्वा देवसरस्यथ

Đấng Vedhā (Phạm Thiên), Hari và Hara (Śiva) tự thân cũng tu khổ hạnh tối thượng. Tại Dharmāraṇya, tắm ở Devasaras vào ba thời sandhyā—rạng đông, chính ngọ, hoàng hôn—thì hạnh tu thanh tịnh ấy được thành tựu.

Verse 63

तत्र मोक्षेश्वरः शंभुः स्थापितो वै ततः सुरैः । तत्र सांगं जपं कृत्वा न भूयः स्तनपो भवेत्

Tại đó, chư thiên đã an lập Śambhu làm Mokṣeśvara. Ai hành japa tại đó cùng các pháp trợ hạnh và nghi quỹ, sẽ không còn trở lại làm kẻ bú mớm nữa—tức là không tái sinh.

Verse 64

एवं क्षेत्रं महाराज प्रसिद्धं भुवनत्रये । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं पितॄणां श्रद्धयान्वितः

Như vậy, tâu Đại vương, thánh địa này vang danh khắp ba cõi. Ai làm lễ śrāddha tại đó cho tổ tiên với lòng tín thành—

Verse 65

उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । देवसरो महारम्यं नानापुष्पैः समन्वितम् । श्यामं सकलकल्हारैर्विविधैर्जलजंतुभिः

Người ấy cứu độ bảy dòng gotra và một trăm lẻ một gia tộc. Devasaras đẹp nhiệm mầu, trang điểm bởi muôn loài hoa; mặt hồ sẫm màu vì từng cụm sen kalhāra đủ loại, và tràn đầy các loài thủy sinh sai khác.

Verse 66

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैः सेवितं सुरमानुषैः । सिद्धैर्यक्षैश्च मुनिभिः सेवितं सर्वतः शुभम्

Hồ này được chư vị Phạm Thiên, Tỳ-thấp-nô, Maheśa cùng các thần linh tôn kính phụng sự; trời và người đều lui tới. Các bậc Siddha, Yakṣa và chư hiền thánh cũng đến chiêm bái—mọi bề cát tường.

Verse 67

युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं तत्सरः ख्यातं तस्मि न्स्थाने द्विजोत्तम । तस्य रूपं प्रकारं च कथयस्व यथातथम्

Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, hồ nổi danh ở nơi ấy có hình dạng ra sao? Xin nói cho con biết hình tướng và đặc tính của nó đúng như thực.”

Verse 68

व्यास उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ धर्मपुत्र युधिष्ठिर । यस्य संकीर्तनान्नूनं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Vyāsa dạy: “Lành thay, lành thay! Hỡi Yudhiṣṭhira đại trí, con của Dharma. Quả thật, chỉ cần xưng tụng và tán dương nơi ấy thôi, người ta chắc chắn được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.”

Verse 69

अतिस्वछतरं शीतं गंगोदकसमप्रभम् । पवित्रं मधुरं स्वादु जलं तस्य नृपोत्तम

Hỡi bậc vương giả tối thượng, nước hồ ấy trong vắt và mát lạnh, rạng ngời như nước sông Hằng. Nước ấy thanh tịnh, ngọt lành và ngon dịu khi nếm.

Verse 70

महाविशालं गंभीरं देवखातं मनोरमम् । लहर्यादिभिर्गंभीरः फेनावर्तसमाकुलम्

Hồ ấy rộng lớn và sâu thẳm, một hồ nước khả ái như do chư thiên đào nên. Sóng nước làm tăng vẻ thâm trầm, và những xoáy nước sủi bọt cuồn cuộn tràn đầy.

Verse 71

झषमंडूककमठैर्मकरैश्च समाकुलम् । शंखशुक्त्यादि भिर्युक्तं राजहंसैः सुशोभितम्

Hồ ấy dày đặc cá, ếch, rùa và cả makara; giàu có ốc tù và, vỏ sò cùng các vật tương tự, và rực rỡ trang nghiêm bởi những thiên nga vương giả.

Verse 72

वटप्लक्षैः समायुक्तमश्वत्थाम्रैश्च वेष्टितम् । चक्रवाकसमोपतं बकसारसटिट्टिभैः

Nơi ấy có cây đa và cây plakṣa, lại được bao quanh bởi cây aśvattha và cây xoài; thêm phần duyên dáng bởi chim cakravāka, cò, sếu và các loài chim lội bờ.

Verse 73

कमनीय प्रगन्धाच्छच्छत्रपत्रैः सुशोभितम् । सेव्यमानं द्विजैः सर्वैः सारसाद्यैः सुशोभितम्

Duyên dáng bởi hương thơm khả ái, nơi ấy được tô điểm bằng những tán lá rộng như lọng. Tất thảy các bậc dvija đều lui tới, lại càng trang nghiêm bởi sếu và các loài chim khác.

Verse 74

सदेवैर्मुनिभिश्चैव विप्रैर्मत्यैश्च भूमिप । सेवितं दुःखहं चैव सर्वपापप्रणाशनम्

Muôn tâu Đại vương, nơi ấy được chư thiên, các bậc hiền triết, các vị brāhmaṇa và cả phàm nhân lui tới. Nó xua tan sầu khổ và diệt trừ mọi tội lỗi.

Verse 75

अनादिनिधनोदंतं सेवितं सिद्धमंडलैः । स्नानादिभिः सर्वदैव तत्सरो नृपसत्तम

Muôn tâu bậc vương thượng, hồ ấy—xưa cổ, vinh quang bất diệt—được các hội chúng Siddha phụng sự; và luôn được tìm đến để tắm gội thanh tịnh cùng các pháp hành thiêng liêng khác.

Verse 76

विधिना कुरुते यस्तु नीलोत्सर्गं च तत्तटे । प्रेता नैव कुले तस्य यावदिंद्राश्चतुर्दश

Ai theo đúng nghi thức mà cử hành lễ cúng dâng gọi là nīlotsarga trên bờ sông ấy, thì trong dòng tộc người ấy sẽ không phát sinh preta, cho đến khi mười bốn vị Indra còn tồn tại.

Verse 77

कन्यादानं च ये कुर्युर्विधिना तत्र भूपते । ते तिष्ठन्ति ब्रह्मलोके यावदाभूतसंप्लवम्

Tâu Đại vương, những ai tại đó làm lễ kanyādāna đúng theo nghi quỹ, sẽ an trú ở Brahmaloka cho đến khi xảy ra đại pralaya, tức sự tan rã của muôn loài thọ tạo.

Verse 78

महिषीं गृहदासीं च सुरभीं सुतसंयुताम् । हेम विद्यां तथा भूमिं रथांश्च गजवाससी

Trâu nước, tỳ nữ trong nhà, bò Surabhī cho sữa cùng với bê con, vàng, học vấn, ruộng đất, xe ngựa, voi và y phục—đó là những phẩm vật bố thí được nêu ra.

Verse 79

ददाति श्रद्धया तत्र सोऽक्षयं स्वर्गमश्नुते । देवखातस्य माहात्म्यं यः पठेच्छिवसन्निधौ । दीर्घमायुस्तथा सौख्यं लभते नात्र संशयः

Ai ở đó bố thí với lòng śraddhā sẽ đạt cõi trời bất hoại. Và ai tụng đọc sự vĩ đại của Devakhāta trước thánh nhan Śiva sẽ được trường thọ và an lạc—không chút nghi ngờ.

Verse 80

यः शृणोति नरो भक्त्या नारी वा त्विदमद्भुतम् । कुले तस्य भवेच्छ्रेयः कल्पांतेऽपि युधिष्ठिर

Hỡi Yudhiṣṭhira, dù nam hay nữ, ai nghe câu chuyện kỳ diệu này với lòng bhakti, thì trong dòng tộc người ấy sẽ phát sinh śreyas và phúc lành cho đến tận cuối kalpa.

Verse 81

एतत्सर्वं मयाख्यातं हयग्रीवस्य कारणम् । प्रभास्तस्य तीर्थस्य सर्वपापायनुत्तये

Tất cả điều ấy ta đã giảng rõ—nguyên do liên hệ đến Hayagrīva. Nhờ quang huy và công đức của thánh độ (tīrtha) ấy, mọi tội lỗi được tiêu trừ một cách tối thượng.