Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 41

Devanagari script

धेनूर्हिरण्यवासांसि रत्नस्रग्भूषणानि च । दत्त्वा भूयो नमस्कृत्य विससर्ज द्विजोत्तमान्

Transliteration

dhenūrhiraṇyavāsāṃsi ratnasragbhūṣaṇāni ca | dattvā bhūyo namaskṛtya visasarja dvijottamān

Translation

Nàng dâng cúng bò, vàng, y phục, cùng vòng hoa và trang sức châu báu. Rồi lại cúi lạy lần nữa và kính cẩn tiễn các vị Bà-la-môn ưu tú ấy ra về.

Word by Word

• धेनूः: a cow
• धेनूः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• हिरण्यवासांसि: golden garments
• हिरण्यवासांसि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हिरण्य (प्रातिपदिक) + वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हिरण्यस्य वासांसि)

• रत्नस्रग्भूषणानि: jewel-garlands and ornaments
• रत्नस्रग्भूषणानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + स्रज्/स्रग् (प्रातिपदिक) + भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (रत्नस्रजः च भूषणानि च)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having given’

• भूयः: again, further
• भूयः: Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• नमस्कृत्य: having bowed/saluted
• नमस्कृत्य: Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नमस् + कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘having saluted’

• विससर्ज: sent away, dismissed
• विससर्ज: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि + सृज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• द्विजोत्तमान्: the best of the twice-born (Brahmins)
• द्विजोत्तमान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् उत्तमान्)

Speaker

Narrator (context not provided; likely a Purāṇic narrator relating events within Brahmottarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: A noble lady (or patron) offers cows, gold, fine garments, and jeweled garlands to venerable brāhmaṇas; she bows again and formally dismisses them, while attendants arrange gifts in orderly rows.

Characters & Entities

• Dvijottama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity given to the worthy—paired with humility—perfects the merit of ritual hospitality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is mentioned; the verse focuses on dāna as Purāṇic dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer substantial gifts (cows, gold, garments, ornaments) as dakṣiṇā and then respectfully take leave of the brāhmaṇas.