Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 64

Devanagari script

स नीयमानस्तरसा पन्नगीभिर्नृपात्मजः । तक्षकस्य पुरं रम्यं विवेश परमाद्भुतम्

Transliteration

sa nīyamānastarasā pannagībhirnṛpātmajaḥ | takṣakasya puraṃ ramyaṃ viveśa paramādbhutam

Translation

Được các thiếu nữ Nāga đưa đi mau lẹ, hoàng tử bước vào thành Takṣaka mỹ lệ, kỳ diệu vượt mọi lường đo.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• नीयमानः: being led
• नीयमानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √नी (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; शानच्-प्रत्ययान्त कर्मणि वर्तमानकृदन्त (passive present participle) ‘being led’

• तरसा: swiftly/with force
• तरसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; भाववाचक ‘with speed/force’

• पन्नगीभिः: by the serpent-women
• पन्नगीभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पन्नगी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• नृपात्मजः: the king’s son
• नृपात्मजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषसमासः ‘नृपस्य आत्मजः’

• तक्षकस्य: of Takṣaka
• तक्षकस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तक्षक (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• पुरम्: city
• पुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• रम्यम्: beautiful
• रम्यम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• विवेश: entered
• विवेश: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √विश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• परमाद्भुतम्: most wonderful
• परमाद्भुतम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयसमासः ‘परमं च तदद्भुतम्’

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Takṣaka-pura (Nāga-loka)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The prince, borne swiftly by nāga-maidens, passes through a jeweled gateway into Takṣaka’s wondrous city—terraces, gem-lit streets, and serpent banners.

Characters & Entities

• Takṣaka
• Nāga-maidens
• nṛpātmaja (king’s son)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas present a layered universe where divine and non-human polities exist, reflecting karmic and cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No human pilgrimage site is praised; the focus is Takṣaka’s wondrous Nāga-city in Pātāla.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.