Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 11

Devanagari script

आधारशक्तिमारभ्य ज्ञानात्मानमनुक्रमात् । उक्तक्रमेण विन्यस्य हृत्पद्मे साधुभाविते

Transliteration

ādhāraśaktimārabhya jñānātmānamanukramāt | uktakrameṇa vinyasya hṛtpadme sādhubhāvite

Translation

Bắt đầu từ Ādhāra-Śakti, rồi theo thứ tự tiến đến nguyên lý của chính Tri thức, hãy an bài các nyāsa đúng như trình tự đã nêu, trong hoa sen tim đã được tu tập thuần thục.

Word by Word

• आधारशक्तिम्: the supporting power (Ādhāra-śakti)
• आधारशक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आधार + शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (आधारस्य शक्तिः)

• आरभ्य: starting from
• आरभ्य: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + रभ् (धातु)
• Form: अव्यय (उपपद-प्रयोग; absolutive sense), ‘आरम्भं कृत्वा/starting from’

• ज्ञानात्मानम्: the knowledge-self (Jñānātmā)
• ज्ञानात्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (ज्ञानस्य आत्मा/स्वरूपः)

• अनुक्रमात्: in due order / sequentially
• अनुक्रमात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: अनुक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; अर्थे ‘क्रमेण/according to sequence’

• उक्तक्रमेण: by the stated order
• उक्तक्रमेण: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: उक्त + क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; कर्मधारयः (उक्तः क्रमः)

• विन्यस्य: having arranged/placed
• विन्यस्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + नि + अस्/न्यस् (धातु)
• Form: ल्यप्-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having arranged/placed’

• हृत्पद्मे: in the heart-lotus
• हृत्पद्मे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृत् + पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (हृदः पद्मे)

• साधुभाविते: well-purified / well-contemplated
• साधुभाविते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: साधु + भावित (भू/भाव् धातु से क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (हृत्पद्मे); कर्मधारयः (साधु-भावितम् = well-cultivated)

Speaker

Unspecified (contextual narrator in Brahmottarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: A radiant heart-lotus with layered rings or petals, each ring holding a named śakti/tattva; at the base, Ādhāra-Śakti as a supporting glow; at the apex, a clear crystalline ‘jñāna’ light; the yogin’s chest is translucent, revealing the inner mandala.

Characters & Entities

• Ādhāra-Śakti
• Hṛt-padma (heart lotus)
• Jñāna (knowledge principle)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual realization matures through orderly inner practice, culminating in knowledge established in the heart.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No geographical tīrtha is referenced; the ‘tīrtha’ here is the purified heart-lotus.

What ritualistic prescription is mentioned?

A sequential nyāsa/inner placement beginning from Ādhāra-Śakti and proceeding upward, installed in the heart-lotus.