Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 77

Devanagari script

विमुक्तं सर्वसंगैश्च मनो वैराग्ययंत्रितम् । यदा शिवपदे मग्नं तदा नास्ति पुनर्भवः

Transliteration

vimuktaṃ sarvasaṃgaiśca mano vairāgyayaṃtritam | yadā śivapade magnaṃ tadā nāsti punarbhavaḥ

Translation

Khi tâm được giải thoát khỏi mọi ràng buộc, được giữ vững bởi ly tham, và chìm sâu trong cảnh giới của Śiva, bấy giờ không còn tái sinh nữa.

Word by Word

• विमुक्तम्: freed
• विमुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + मुच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ‘manaḥ’): ‘freed’

• सर्व-संगैः: from/by all attachments
• सर्व-संगैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + संग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; तत्पुरुष: ‘by all attachments’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction: and)

• मनः: the mind
• मनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वैराग्य-यन्त्रितम्: restrained by dispassion
• वैराग्य-यन्त्रितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैराग्य (प्रातिपदिक) + यन्त्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक; यन्त्र्/यम् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘restrained/controlled by dispassion’; विशेषण (of ‘manaḥ’)

• यदा: when
• यदा: Sambandha (Temporal connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक (when)

• शिव-पदे: in Śiva’s abode/feet
• शिव-पदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘in Śiva’s state/feet’ (contextually: in Śiva’s feet/state)

• मग्नम्: immersed
• मग्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; मज्ज् धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ‘manaḥ’): ‘immersed’

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, तदा-शब्दः (then)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध (negation)

• अस्ति: exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; ‘is/exists’

• पुनर्भवः: rebirth
• पुनर्भवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुनर् (अव्यय) + भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव: ‘again-becoming’ = rebirth

Speaker

Śiva-yogin (teacher/guru speaking to the queen)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śiva-pada

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The mind is depicted as a swan released from nets (attachments), guided by the ‘yantra’ of vairāgya into a luminous ocean labeled Śiva-pada; beyond it, the wheel of rebirth lies broken.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Detachment and disciplined mind culminate in absorption in Śiva, described as the condition for ending rebirth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; “Śiva-pada” is presented as the ultimate spiritual destination.

What ritualistic prescription is mentioned?

Cultivation of vairāgya (dispassion) and sustained absorption/meditation in Śiva are prescribed.