Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 70

Devanagari script

ततः स्वभवनं प्राप्य रेजतुःस्म महाद्युती राजा दृढं समाश्लिष्य पत्नीं चन्दनशीतलाम् । संतोषं परमं लेभे निःस्वः प्राप्य यथा धनम्

Transliteration

tataḥ svabhavanaṃ prāpya rejatuḥsma mahādyutī rājā dṛḍhaṃ samāśliṣya patnīṃ candanaśītalām | saṃtoṣaṃ paramaṃ lebhe niḥsvaḥ prāpya yathā dhanam

Translation

Rồi khi về đến tư dinh, đôi uy quang ấy càng rạng rỡ. Nhà vua ôm chặt hoàng hậu mát lành như gỗ đàn hương và đạt niềm mãn nguyện tối thượng—như kẻ bần hàn được của cải.

Word by Word

• ततः: then; thereafter
• ततः: Kriya-vishesana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: thereafter/from there)

• स्वभवनम्: one's own house
• स्वभवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व + भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (स्वस्य भवनम्)

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + √आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• रेजतुः: shone; were resplendent
• रेजतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √राज् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, द्विवचन

• स्म: indeed; (narrative particle)
• स्म: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: स्म-निपात (particle indicating past narration/emphasis)

• महाद्युती: of great splendor (the two)
• महाद्युती: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; कर्मधारय (महती द्युतिः यस्य) विशेषण (द्वयोः)

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दृढम्: firmly
• दृढम्: Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दृढ (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया एकवचन (adverbial accusative)

• समाश्लिष्य: having embraced
• समाश्लिष्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + √श्लिष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• पत्नीम्: wife
• पत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चन्दनशीतलाम्: cool like sandalwood
• चन्दनशीतलाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चन्दन + शीतल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (चन्दनेन शीतला) विशेषण (पत्नीम्)

• संतोषम्: contentment
• संतोषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संतोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (संतोषम्)

• लेभे: obtained; experienced
• लेभे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• निःस्वः: a poor man
• निःस्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निः + स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (नास्ति स्वं धनं यस्य)

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + √आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• यथा: as; like
• यथा: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक अव्यय (comparative particle)

• धनम्: wealth
• धनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator

Visual Art Cues

Scene: The king and queen return home radiant; he embraces her, described as cool like sandalwood; the household glows with renewed auspiciousness.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual purification restores inner joy and harmony, transforming worldly life into a state of contentment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it narrates the fruit of prior mantra instruction.