Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 90

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतद्वृत्तान्तमभवत्तस्मिंस्तीर्थे नृपोत्तम । एतस्मात्कारणान्मेध्यं तीर्थमेतत्सदा नृप

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | etadvṛttāntamabhavattasmiṃstīrthe nṛpottama | etasmātkāraṇānmedhyaṃ tīrthametatsadā nṛpa

Translation

Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Hỡi bậc vương thượng, toàn bộ sự tích này đã xảy ra tại chính thánh địa (tīrtha) ấy. Vì lẽ đó, tâu Đại vương, nơi ấy luôn là medhya—thanh tịnh và có năng lực tẩy tịnh.”

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the revered Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Speaker/वक्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री-मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (श्रीमान् मार्कण्डेयः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; 3rd sg. perfect active

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular qualifying वृत्तान्तम्

• वृत्तान्तम्: account/incident
• वृत्तान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्तान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• अभवत्: happened/occurred
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; 3rd sg. imperfect

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

• तीर्थे: at the sacred ford (tīrtha)
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

• नृपोत्तम: O best of kings
• नृपोत्तम: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नृप-उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (नृपाणाम् उत्तमः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular

• एतस्मात्: from this
• एतस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Ablative singular

• कारणात्: because of (this) reason
• कारणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Ablative singular

• मेध्यम्: purifying/holy
• मेध्यम्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: मेध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular qualifying तीर्थम्

• तीर्थम्: the tīrtha
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular qualifying तीर्थम्

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय; adverb

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (sadā-medhya)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa-uttama (king)

Visual Art Cues

Scene: Sage Mārkaṇḍeya seated near a riverbank hermitage, addressing a king with folded hands; behind them the Revā-tīrtha ghat and a small shrine indicate the sanctified locale.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Tīrtha
• Nṛpottama (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha becomes renowned as perpetually purifying due to the sacred events and dharmic transformations associated with it.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A particular tīrtha in the Revā Khaṇḍa (Narmadā sacred geography) is praised as “medhya,” though its name is not given in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, it supports performing sacred rites at this tīrtha due to its medhya (ritually pure) nature.