Adhyaya 57

Verse 1

ईश्वर उवाच । भानुमती द्विजान्भोज्य बुभुजे भुक्तशेषतः । भुक्त्वा सुसुखमास्थाय तदन्नं परिणाम्य च

Īśvara phán: Bhānumatī sau khi thết đãi các dvija (Bà-la-môn) thì dùng phần cơm còn lại. Ăn xong, nàng an nghỉ rất an lạc, và thức ăn ấy được tiêu hóa tốt lành.

Verse 2

त्रयोदश्यां ततो गत्वा मदनाख्यतिथौ तदा । मार्कण्डस्य ह्रदे स्नात्वानर्च्य देवं गुहाशयम्

Rồi vào ngày trăng thứ mười ba—tithi gọi là Madana—nàng đi tắm ở hồ Mārkaṇḍa và thành kính thờ phụng vị Thần ngự trong hang động.

Verse 3

कृतोपवासनियमा स्नापयित्वा महेश्वरम् । पञ्चामृतसुगन्धेन धूपदीपनिवेदनैः

Sau khi giữ giới trai và kỷ luật khổ hạnh, nàng tắm gội cho Maheśvara; dùng pañcāmṛta thơm để làm lễ abhiṣeka, rồi dâng hương, đèn và lễ vật naivedya.

Verse 4

आर्चयद्विविधैः पुष्पैर्नैवेद्यैश्च सुशोभनैः । क्षपाजागरणं कृत्वा श्रुत्वा पौराणिकीं कथाम्

Nàng cúng bái bằng nhiều loại hoa và các lễ vật naivedya trang nghiêm. Canh thức suốt đêm, nàng lắng nghe thánh truyện Purāṇa.

Verse 5

नृत्यगीतैस्तथा स्तोत्रैर्दध्यौ देवं महेश्वरम् । अन्नं विस्तारितं सर्वं देवस्याग्रे यथाविधि

Với múa, hát và các bài thánh tụng stotra, người ấy thiền niệm về Thần Maheśvara; và theo đúng nghi thức, bày trải toàn bộ lễ phẩm ẩm thực trước tôn tượng Thần.

Verse 6

चातुर्वर्ण्यसुताः सर्वे भोजिताः सपरिच्छदाः । चतुर्दश्यां दिनं यावत्सम्पूज्य वृषभध्वजम्

Tất cả các con trai thuộc bốn varṇa đều được thết đãi, kèm đầy đủ vật dụng thích hợp. Vào ngày caturdaśī, người ấy phụng thờ Đấng mang cờ Bò (Śiva) suốt trọn ngày.

Verse 7

शङ्खवादित्रभेरीभिः पटहध्वनिनादितम् । क्षपाजागरणं कृत्वा प्रभूतजनसंकुलम्

Với tiếng tù và śaṅkha, nhạc khí, trống bherī và nhịp trống vang dội, không gian rền vang. Giữa đại chúng đông đảo, người ấy canh thức suốt đêm trong lễ jagaraṇa.

Verse 8

नृत्यगीतैस्तथा स्तोत्रैः प्रेरिता सा निशा तदा । प्रभाते भोजिता विप्राः पायसैर्मधुसर्पिषा

Vì thế đêm ấy trôi qua trong vũ điệu, tiếng ca và những bài tán tụng thánh. Đến rạng đông, các bà-la-môn được thọ thực với pâyasa (cháo sữa), mật ong và ghee (bơ tinh khiết).

Verse 9

दत्त्वा दानानि विप्रेभ्यः शक्त्या विप्रानुसारतः । अर्चयित्वा महापुष्पैः सुगन्धैर्मदनेन च

Sau khi bố thí cho các bà-la-môn tùy theo khả năng và đúng theo phần xứng đáng của họ, người ấy liền cử hành lễ arcanā với những đóa hoa lớn, phẩm vật thơm ngát và hương trầm.

Verse 10

विचित्रैः सूक्ष्मवस्त्रैश्च देवः सम्पूज्य वेष्टितः । स्रग्दामलम्बमानैश्च बहुदीपसमुज्ज्वलैः

Sau khi Thần linh được phụng thờ viên mãn, Ngài được khoác và trang nghiêm bằng y phục mịn màng, rực rỡ nhiều sắc; những tràng hoa buông rủ và vô số ngọn đèn khiến Ngài càng thêm chói sáng.

Verse 11

पक्वान्नैर्विविधैर्भक्ष्यैः सुवृत्तैर्मोदकादिभिः । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे वेदाध्ययनतत्पराः

Với các món chín đủ loại và nhiều thức ăn được chuẩn bị tinh tươm—modaka và những món tương tự—bấy giờ tất cả các bà-la-môn, chuyên tâm học tụng Veda, đều được tôn kính đúng phép.

Verse 12

तत्पर्व कीर्तयांश्चक्रुः पद्मकं नाम नामतः । आदित्यस्य दिनं त्वद्य तिथिः पञ्चदशी तथा

Họ xướng danh lễ hội ấy và gọi tên là ‘Padmaka’; rồi nói: “Hôm nay là ngày của Āditya (Chủ nhật), và tithi cũng là pañcadaśī, tức ngày rằm.”

Verse 13

त्वाष्ट्रमेव च नक्षत्रं संक्रान्तिर्विषुवन्तथा । व्यतीपातस्तथा योगः करणविष्टिरेव च

Vào lúc ấy, nakṣatra là Tvāṣṭra; lại có saṃkrānti và viṣuva (ngày đêm bằng nhau). Có Vyatīpāta, có yoga cát tường, và karaṇa cũng là Viṣṭi.

Verse 14

पद्मकं नाम पर्वैतदयनादिचतुर्गुणम् । अत्र दत्तं हुतं जप्तं सर्वं भवति चाक्षयम्

Lễ hội này gọi là ‘Padmaka’, và do các yếu tố như ayana v.v. nên cho quả báo gấp bốn. Bất cứ của bố thí tại đây, lễ vật dâng vào lửa, hay lời trì tụng japa—tất cả đều trở thành akṣaya, không hư hoại.

Verse 15

ते द्विजा भानुमत्याथ शूलभेदं गताः सह । ददृशुः शबरं कुण्डे भार्यया सह संस्थितम्

Rồi các dvija (Bà-la-môn) ấy cùng với Bhānumatī đi đến Śūlabheda. Tại đó, họ thấy một người Śabara đứng bên hồ thiêng (kuṇḍa), có vợ đi cùng.

Verse 16

ऐशानीं स दिशं गत्वा पर्वते भृगुमूर्धनि । पतितुं च समारूढो भार्यया सह पार्थिव

Tâu Đại vương, đi về phương Īśānī (đông bắc), ông ta leo lên núi mang tên Bhṛgumūrdhan, toan gieo mình xuống, cùng với vợ.

Verse 17

भानुमत्युवाच । तिष्ठ तिष्ठ महासत्त्व शृणुष्व वचनं मम । किमर्थं त्यजसि प्राणानद्यापि च युवा भवान्

Bhānumatī nói: “Dừng lại, dừng lại, hỡi bậc đại trượng phu; hãy nghe lời ta. Vì cớ gì ông lại muốn bỏ prāṇa, trong khi nay ông vẫn còn trẻ?”

Verse 18

कः सन्तापः क उद्वेगः किं दुःखं व्याधिरेव च । शिशुः संदृश्यसेऽद्यापि कारणं कथ्यतामिदम्

Nỗi thiêu đốt này là gì, sự bồn chồn này là gì? Nỗi buồn nào—hay cả bệnh tật—đang hành hạ ngươi? Ngươi vẫn trông như một thiếu niên; hãy nói rõ nguyên do.

Verse 19

शबर उवाच । कारणं नास्ति मे किंचिन्न दुःखं किंचिदेव तु । संसारभयभीतोऽहं नान्या बुद्धिः प्रवर्तते

Śabara thưa: “Ta chẳng có nguyên cớ đặc biệt, cũng không có nỗi buồn riêng nào. Nhưng ta kinh hãi vì nỗi sợ saṃsāra; trong lòng ta không khởi lên quyết ý nào khác.”

Verse 20

दुःखेन लभ्यते यस्मान्मानुष्यं जन्म भाग्यतः । मानुष्यं जन्म चासाद्य या न धर्मं समाचरेत्

Bởi thân người chỉ đạt được qua bao nhọc nhằn, lại nhờ phúc duyên. Và kẻ đã được thân người mà không thực hành dharma…

Verse 21

स गच्छेन्निरयं घोरमात्मदोषेण सुन्दरि । तस्मात्पतितुमिच्छामि तीर्थेऽस्मिन्पापनाशने

…kẻ ấy do lỗi của chính mình mà rơi vào địa ngục ghê rợn, hỡi người đẹp. Vì thế ta muốn gieo thân tại tīrtha này, nơi diệt trừ tội lỗi.

Verse 22

राज्ञ्युवाच । अद्यापि वर्तते कालो धर्मस्योपार्जने तव । कृतापकृतकर्मा वै व्रतदानैर्विशुध्यति

Hoàng hậu nói: “Ngay lúc này vẫn còn thời gian để ngươi tích lũy dharma. Quả thật, người đã làm cả việc thiện lẫn việc ác sẽ được thanh tịnh nhờ vrata và bố thí.”

Verse 23

अहं दास्यामि धान्यं वा वासांसि द्रविणं बहु । नित्यमाचर धर्मं त्वं ध्यायन्नित्यं महेश्वरम्

Ta sẽ ban cho ngươi lương thực, y phục và của cải dồi dào. Còn ngươi, hãy hằng ngày hành trì Dharma, luôn nhất tâm thiền niệm về Maheśvara.

Verse 24

शबर उवाच । नैवाहं कामये वित्तं न धान्यं वस्त्रमेव च । यो यस्यैवान्नमश्नाति स तस्याश्नाति किल्बिषम्

Śabara thưa: Ta chẳng ham của cải, chẳng ham lương thực, đến cả y phục cũng không cầu. Ai ăn thức ăn của người khác, thật ra là ăn lấy tội lỗi của người ấy.

Verse 25

राज्ञ्युवाच । कन्दमूलफलाहारो भ्रमित्वा भैक्ष्यमुत्तमम् । अवगाह्य सुतीर्थानि सर्वपापैः प्रमुच्यते

Hoàng hậu nói: Sống bằng củ, rễ và trái, lang thang thọ nhận bố thí thanh cao; ai tắm gội tại những tīrtha tối thượng này sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 26

ततो विमुक्तपापस्तु यत्किंचित्कुरुते शुचिः । कर्मणा तेन पूतस्त्वं सद्गतिं प्राप्स्यसि ध्रुवम्

Rồi khi đã thoát tội, người thanh tịnh làm bất cứ việc gì—chính nhờ hành nghiệp ấy, ngươi sẽ được tẩy tịnh và chắc chắn đạt đến thiện thú.

Verse 27

शबर उवाच । अन्नमद्य मया त्यक्तं प्राणेभ्योऽपि महत्तरम् । सत्यं न लोपयेद्देवि निश्चितात्र मतिर्मम

Śabara thưa: Hôm nay ta đã từ bỏ thức ăn, điều còn quý hơn cả hơi thở. Ôi Nữ Thần, ta sẽ không rời bỏ chân thật; quyết tâm của ta về việc này thật kiên cố.

Verse 28

प्रसादः क्रियतां देवि क्षमस्वाद्य जनैः सह । अर्धोत्तरीयवस्त्रेण संयम्यात्मानमुद्यतः

Ôi Nữ Thần, xin đoái thương; xin tha thứ cho con hôm nay cùng với muôn dân. Tự chế ngự thân tâm, quấn tấm y choàng nửa phần trên, người ấy đứng dậy sẵn sàng.

Verse 29

भार्यया सहितो व्याधो हरिं ध्यात्वा पपात ह । नगार्धात्पतितो यावद्गतजीवो नराधिप

Người thợ săn cùng với vợ, chuyên niệm về Hari rồi ngã xuống. Rơi từ sườn núi, ôi bậc quân vương, mạng sống liền lìa khỏi thân.

Verse 30

चूर्णीभूतौ हि तौ दृष्ट्वा कुण्डस्योपरि भूमिप । त्रिमुहूर्ते गते काले शबरो भार्यया सह

Hỡi bậc vua chúa, thấy hai người ấy bị nghiền nát trên miệng kuṇḍa, khi thời gian ba muhūrta đã trôi qua, người Śabara—cùng với vợ—(câu chuyện tiếp diễn).

Verse 31

दिव्यं विमानमारूढो गतश्चानुत्तमां गतिम्

Cưỡi lên cỗ vimāna nhiệm mầu, người ấy tiến đến cảnh giới vô thượng, không gì sánh kịp.

Verse 57

। अध्याय

Adhyāya — dấu kết thúc chương.