Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 26

Devanagari script

क्रीडन् सृजद्विराट्संज्ञः सबीजं च हिरण्मयम् । तच्चाण्डमभवद्दिव्यं द्वादशादित्यसन्निभम्

Transliteration

krīḍan sṛjadvirāṭsaṃjñaḥ sabījaṃ ca hiraṇmayam | taccāṇḍamabhavaddivyaṃ dvādaśādityasannibham

Translation

Trong cuộc vui līlā, Đấng được gọi là Virāṭ đã phát sinh nguyên lý kim quang, mang sẵn hạt giống. Từ đó hiện ra Trứng Vũ Trụ thiêng liêng, rực sáng như mười hai mặt trời (Āditya).

Word by Word

• क्रीडन्: sporting; while playing
• क्रीडन्: Karta (Concomitant action/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √क्रीड् (धातु) → क्रीडत् (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त; क्रियाविशेषणवत्

• सृजत्: created
• सृजत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सृज् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विराट्संज्ञः: named Virāṭ
• विराट्संज्ञः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विराट् (प्रातिपदिक) + संज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘विराट्-संज्ञ’ = विराट्-नामकः (named Virāṭ)

• सबीजम्: with seed
• सबीजम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/प्रातिपदिक ‘सह’) + बीज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘स-बीज’ = बीजसहितम् (with seed)

• च: and
• च: Avyaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• हिरण्मयम्: golden
• हिरण्मयम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘हिरण्मय’ = सुवर्णमयम् (golden)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अन्वयः—तत् (that)

• चाण्डम्: the cosmic egg
• चाण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अण्ड’ = ब्रह्माण्ड/egg

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• द्वादशादित्यसन्निभम्: resembling twelve suns
• द्वादशादित्यसन्निभम्: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—द्वादश-आदित्य (द्विगु/तत्पुरुष) + सन्निभ (तत्पुरुष) = ‘द्वादश आदित्यैः सन्निभम्’ (like twelve suns)

Speaker

Purāṇic narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A radiant golden seed expands into a vast luminous cosmic egg, blazing like twelve suns; Virāṭ presides, calm amid overwhelming brilliance.

Characters & Entities

• Virāṭ
• Hiraṇyagarbha (implied by ‘hiraṇmaya sabīja’)
• Brahmāṇḍa (cosmic egg)
• Twelve Ādityas (as a simile)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All worlds arise from a single luminous divine potential; the universe is portrayed as sacred, ordered, and radiant with the Lord’s power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; the verse functions as theological groundwork within the Revā Khaṇḍa’s sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is primarily cosmological, supporting contemplative reverence for the divine source.