Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 84

Devanagari script

सौरिस्त्वं देवदेवेश भूमिपुत्रस्तथैव च । ऋक्षग्रहादिकं सर्वं यद्दृश्यं तत्त्वमेव च

Transliteration

sauristvaṃ devadeveśa bhūmiputrastathaiva ca | ṛkṣagrahādikaṃ sarvaṃ yaddṛśyaṃ tattvameva ca

Translation

Hỡi Đấng Chúa tể của chư thiên, Ngài cũng là Śauri, và cũng là con của Đất. Tất cả—chòm sao, hành tinh, và mọi điều thấy được—thực tại ấy chính là Ngài mà thôi.

Word by Word

• sauriḥ: Sauri (son of Sūrya/Śani)
• sauriḥ: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sauri (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपाधि/नाम

• tvam: you
• tvam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• deva-deveśa: O Lord of gods
• deva-deveśa: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक) + deveśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (devānāṃ deveśaḥ)

• bhūmi-putraḥ: son of the Earth
• bhūmi-putraḥ: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhūmi (प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (bhūmeḥ putraḥ)

• tathā: likewise
• tathā: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• eva: indeed
• eva: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• ca: and
• ca: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• ṛkṣa-graha-ādikam: the constellations, planets, and the like
• ṛkṣa-graha-ādikam: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ṛkṣa (प्रातिपदिक) + graha (प्रातिपदिक) + ādika (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः द्वन्द्व-तत्पुरुष-प्रायः (ṛkṣāṇi ca grahāḥ ca, teṣām ādikam)

• sarvam: all
• sarvam: Karta (Predicate qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ṛkṣagrahādikam / yaddṛśyam)

• yat: whatever/that which
• yat: Karta (Relative qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)

• dṛśyam: visible/that which is seen
• dṛśyam: Karta (Predicate qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dṛś (धातु) + ya (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कर्मणि-यत् (gerundive/passive potential), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• tat: that
• tat: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• tvam: you
• tvam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• eva: indeed
• eva: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• ca: and
• ca: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

Speaker

Andhaka (addressing Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva as Devadeveśa stands with a cosmic canopy: constellations and planets orbit within his aura; subtle iconographic hints of Śauri (conch/discus motifs) and Bhūmiputra (earth-emergent figure) appear as emanations.

Characters & Entities

• Śiva
• Śauri
• Bhūmiputra
• Grahas (planets)
• Ṛkṣas (constellations)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Divine is the inner essence of all visible cosmos; sectarian names resolve into one ultimate reality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse broadens devotion into cosmic vision within the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a metaphysical affirmation within praise.