Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

Devanagari script

रथं देवमयं कृत्वा तमारूढो जगद्गुरुः । निर्ययौ दानवो यत्र कोपाविष्टो महेश्वरः

Transliteration

rathaṃ devamayaṃ kṛtvā tamārūḍho jagadguruḥ | niryayau dānavo yatra kopāviṣṭo maheśvaraḥ

Translation

Sau khi khiến chiến xa trở nên thuần thần tính, bậc Thầy của muôn loài liền bước lên ngự. Rồi Mahēśvara, ngập tràn phẫn nộ, xuất phát đến nơi Dānava đang ở.

Word by Word

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• देवमयम्: divine-made, consisting of gods/divinity
• देवमयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: देव (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां मयः = made of/consisting of divine [substance])

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriya-viseshana (Adverbial to action/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/absolutive), पूर्वकाल (having done)

• तम्: that (chariot)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आरूढः: mounted
• आरूढः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-रुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past active sense/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (having mounted)

• जगत्-गुरुः: the teacher of the world
• जगत्-गुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जगतः गुरुः)

• निर्ययौ: went out, set forth
• निर्ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर्-या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• दानवः: the demon
• दानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक-सम्बन्ध (relative adverb of place)

• कोप-आविष्टः: seized by anger
• कोप-आविष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कोप (प्रातिपदिक) + आ-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषार्थ (कोपेन आविष्टः = possessed by anger)

• महेश्वरः: Maheshvara (Śiva)
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)

Visual Art Cues

Scene: Śiva, the World-Teacher, mounts the now-divine chariot; his face fierce with controlled wrath, setting out toward the Dānava’s location—an unstoppable departure scene.

Characters & Entities

• Mahēśvara (Śiva)
• Dānava (Andhaka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Divine acts decisively to restrain destructive forces—wrath here is dharmic, aimed at restoring cosmic balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is directly praised in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates Shiva’s departure to confront the enemy.