Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्कुरुते प्राणसंक्षयम् । रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदा भूतसम्प्लवम्

Transliteration

tatra tīrthe tu yaḥ kaścitkurute prāṇasaṃkṣayam | rudraloke vasettāvadyāvadā bhūtasamplavam

Translation

Ai ở nơi thánh địa ấy mà xả bỏ thân mạng, người ấy sẽ trú ngụ trong cõi Rudra cho đến khi đại hoại diệt của muôn loài chưa xảy ra.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• कश्चित्: someone/anyone
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• कुरुते: does/undertakes
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• प्राणसंक्षयम्: loss of life/death
• प्राणसंक्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण-संक्षय (प्रातिपदिक; प्राण + संक्षय)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्राणानां संक्षयः)

• रुद्रलोके: in Rudra’s world
• रुद्रलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र-लोक (प्रातिपदिक; रुद्र + लोक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रुद्रस्य लोकः)

• वसेत्: would dwell
• वसेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तावत्: so long
• तावत्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/कालवाचक अव्यय (correlative)

• यावत्: as long as/until
• यावत्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/कालवाचक अव्यय (correlative)

• आ: up to
• आ: Kala (Limit/काल-सीमा)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय, अवधिपर्यन्तार्थे (up to)

• भूतसम्प्लवम्: the dissolution/deluge of beings
• भूतसम्प्लवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूत-सम्प्लव (प्रातिपदिक; भूत + सम्प्लव)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भूतानां सम्प्लवः)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a river-ford breathes his last while priests chant; above, a radiant Rudra-loka vision opens—Śiva’s attendants (gaṇas) guide the soul upward; cosmic ocean and pralaya imagery hinted in the distance.

Characters & Entities

• Tīrtha (Vimaleśvara context)
• Rudra
• Rudraloka
• Pralaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha is portrayed as so sanctifying that even one’s final moment there is linked with Rudra’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The referenced tīrtha in this passage is the Vimaleśvara-associated pilgrimage spot in Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None as a command; it states the phala (result) connected with prāṇasaṃkṣaya at the tīrtha.