Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

सिंहव्याघ्रवराहैश्च गजैः खड्गैर्निषेवितम् । बहुपक्षियुतं दिव्यं यथा चैत्ररथं वनम्

Transliteration

siṃhavyāghravarāhaiśca gajaiḥ khaḍgairniṣevitam | bahupakṣiyutaṃ divyaṃ yathā caitrarathaṃ vanam

Translation

Rừng ấy là nơi lui tới của sư tử, hổ, lợn rừng, voi và tê giác. Muôn chim tụ hội, khu rừng linh diệu ấy kỳ diệu như rừng thiên giới Caitraratha.

Word by Word

• सिंह: lion
• सिंह: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्ग

• व्याघ्र: tiger
• व्याघ्र: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: व्याघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्ग

• वराहैः: by boars (and lions, tigers)
• वराहैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण/सहचर्ये (instrumental: 'by/with')

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction 'and')

• गजैः: by elephants
• गजैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• खड्गैः: by rhinoceroses (khaḍga)
• खड्गैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• निषेवितम्: frequented/inhabited by
• निषेवितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि + सेव् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वनम्/दारुवनम्)

• बहु: many
• बहु: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (many)

• पक्षि: bird
• पक्षि: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: पक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्ग

• युतम्: endowed with, accompanied by
• युतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यु (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वनम्)

• दिव्यम्: divine, splendid
• दिव्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वनम्)

• यथा: as, like
• यथा: Upamana (Comparison/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानार्थक-अव्यय (comparative indeclinable: 'as/like')

• चैत्ररथम्: (like) the Caitraratha (forest)
• चैत्ररथम्: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Adjective
• Root: चैत्ररथ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; उपमानपद (object of comparison)

• वनम्: forest
• वनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ/विषय-रूपे

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dāruvana

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: A wondrous forest teeming with lions, tigers, boars, elephants, and rhinoceroses; flocks of birds fill the canopy; the whole scene is likened to the celestial Caitraratha forest.

Characters & Entities

• Dāruvana
• Caitraratha (forest)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic sacred landscape is portrayed as both awe-inspiring and cosmically resonant, preparing the listener for divine manifestation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse glorifies the mythic setting (Dāruvana) rather than a named tīrtha; it supports the forthcoming Guhāvāsī account.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.