Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तिष्ठते गतमर्यादो गतप्राण इव क्षणात् । तावत्सुरपतिर्देवः शशापाथाजितेन्द्रियम्

Transliteration

tiṣṭhate gatamaryādo gataprāṇa iva kṣaṇāt | tāvatsurapatirdevaḥ śaśāpāthājitendriyam

Translation

Trong khoảnh khắc, người ấy đứng sững như vô sinh khí, đánh mất mọi khuôn phép; bấy giờ Thiên chủ Indra liền giáng lời nguyền, vì các căn của người ấy đã không còn được chế ngự.

Word by Word

• तिष्ठते: stands/remains
• तिष्ठते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• गतमर्यादः: one whose propriety/limits are gone
• गतमर्यादः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गत + मर्यादा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; 'गता मर्यादा यस्य सः'

• गतप्राणः: as if lifeless
• गतप्राणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गत + प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; 'गताः प्राणाः यस्य सः'

• इव: like, as if
• इव: Sambandha (Comparison/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमार्थक अव्यय (particle of comparison)

• क्षणात्: in an instant; from a moment
• क्षणात्: Apadana (Source/अवधि)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• तावत्: then; at that time
• तावत्: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधिवाचक अव्यय (correlative adverb: then/so long)

• सुरपतिः: lord of the gods (Indra)
• सुरपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुरपति (प्रातिपदिक: सुर + पति)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; 'सुराणां पतिः'

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेष्य/अप्पोजिशन

• शशाप: cursed
• शशाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Sequence/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक अव्यय (conjunctive adverb: then)

• अजितेन्द्रियम्: him whose senses were uncontrolled
• अजितेन्द्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अजित + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; 'अजितानि इन्द्रियाणि यस्य तम्' (अर्थतः बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः)

Speaker

Mārkaṇḍeya (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (implied destination for expiation)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: The hero stands suddenly as if lifeless, decorum shattered; Indra, seeing his uncontrolled senses, pronounces a curse in the divine assembly.

Characters & Entities

• Indra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Loss of maryādā (ethical restraint) through uncontrolled senses invites karmic consequence, even in divine realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not directly; it explains the moral cause that will connect the character to a tīrtha and eventual siddhi.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative of ethical causality (curse as consequence).