Adhyaya 22

Verse 1

। श्री मार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि सा विशल्या ह्यभूद्यथा । आश्चर्यभूता लोकस्य सर्वपापक्षयंकरी

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Tiếp theo, ta sẽ thuật rõ vì sao điều linh thiêng ấy được gọi là ‘Viśalyā’—kỳ diệu đối với thế gian, và là đấng tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 2

ब्रह्मणो मानसः पुत्रो मुख्यो ह्यग्निरजायत । मुख्यो वह्निरितिप्रोक्त ऋषिः परमधार्मिकः

Từ Phạm Thiên (Brahmā) sinh ra người con do tâm niệm—Agni, được gọi là Mukhya. Vị hiền triết mang danh ‘Mukhya Vahni’ ấy chí thiện, chí chính, vô cùng đạo hạnh.

Verse 3

तस्य स्वाहाभवत्पत्नी स्मृता दाक्षायणी तु सा । तस्यां मुख्या महाराज त्रयः पुत्रास्तदाऽभवन्

Phu nhân của Ngài là Svāhā, được ghi nhớ là ái nữ của Dakṣa, tức Dākṣāyaṇī. Muôn tâu Đại vương, từ Mukhya khi ấy sinh ra ba người con trai.

Verse 4

अग्निराहवनीयस्तु दक्षिणाग्निस्तथैव च । गार्हपत्यस्तृतीयस्तु त्रैलोक्यं यैश्च धार्यते

Agni hiển lộ thành lửa Āhavanīya, cũng hiển lộ thành lửa Dakṣiṇa; và thứ ba là lửa Gārhapatya. Nhờ những ngọn lửa thiêng này mà trật tự của Tam giới được nâng đỡ.

Verse 5

तथा वै गार्हपत्योऽग्निर्जज्ञे पुत्रद्वयं शुभम् । पद्मकः शङ्कुनामा च तावुभावग्निसत्तमौ

Cũng vậy, từ Agni Gārhapatya sinh ra hai người con cát tường—Padmaka và vị mang danh Śaṅku; cả hai đều bậc tối thắng trong các ngọn lửa thiêng.

Verse 6

वसन्नग्निर्नदीतीरे समाश्रित्य महत्तपः । रुद्रमाराधयामास जितात्मा सुसमाहितः

Ngự nơi bờ sông, Agni nương vào đại khổ hạnh. Với tâm đã điều phục, an trú trọn vẹn trong thiền định, Ngài chí thành phụng thờ Rudra.

Verse 7

दशवर्षसहस्राणि चचार विपुलं तपः । तमुवाच महादेवः प्रसन्नो वृषभध्वजः

Trong mười nghìn năm, người ấy tu khổ hạnh rộng lớn. Bấy giờ Mahādeva—Đấng mang cờ hiệu bò—hoan hỷ và phán bảo người ấy.

Verse 8

भोभो ब्रूहि महाभाग यत्ते मनसि वर्तते । दाता ह्यहमसंदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

“Hỡi bậc đại phúc, hãy nói điều đang ở trong tâm ngươi. Ta chắc chắn sẽ ban—không chút nghi ngờ—dẫu điều ấy cực kỳ khó được.”

Verse 9

अग्निरुवाच । नर्मदेयं महाभागा सरितो याश्च षोडश । भवन्तु मम पत्न्यस्तास्त्वत्प्रसादान्महेश्वर

Agni thưa: “Ôi Maheśvara, nhờ ân sủng của Ngài, xin cho Narmadā cùng mười sáu dòng sông cát tường trở thành hiền thê của con.”

Verse 10

तासु वै चिन्तितान् पुत्रानग्र्यानुत्पादयाम्यहम् । एष एव वरो देव दीयतां मे महेश्वर

“Nhờ các nàng, con sẽ sinh ra những người con ưu tú đúng như điều đã nguyện. Ôi Thần linh, chỉ bấy nhiêu là ân huệ—xin Ngài ban cho con, hỡi Maheśvara.”

Verse 11

ईश्वर उवाच । एतास्तु धिष्णिनाम्न्यो वै भविष्यन्ति सरिद्वराः । पत्न्यस्तव विशालाक्ष्यो वेदे ख्याता न संशयः

Īśvara phán: “Những dòng sông thù thắng này quả thật sẽ được biết đến với danh xưng Dhiṣṇī. Các nàng—những nữ thần mắt rộng—sẽ là hiền thê của ngươi, được ca tụng trong Veda, không nghi ngờ.”

Verse 12

तासां पुत्रा भविष्यन्ति ह्यग्नयो येऽध्वरे स्मृताः । धिष्ण्यानाम सुविख्याता यावदाभूतसम्प्लवम्

Con trai của họ sẽ là các Agni được tưởng niệm trong lễ tế yajña; nổi danh là những ngọn lửa Dhiṣṇya, danh tiếng ấy còn lưu truyền cho đến ngày đại hủy diệt của muôn loài.

Verse 13

एवमुक्त्वा महादेवस्तत्रैवान्तरधीयत । नर्मदा च सरिच्छ्रेष्ठा तस्य भार्या बभूव ह

Nói xong, Mahādeva liền ẩn mất ngay tại đó; và Narmadā—bậc tối thắng trong các dòng sông—quả thật trở thành hiền thê của Ngài.

Verse 14

कावेरी कृष्णवेणी च रेवा च यमुना तथा । गोदावरी वितस्ता च चन्द्रभागा इरावती

Kāverī và Kṛṣṇaveṇī, Revā và Yamunā; Godāvarī và Vitastā, Candrabhāgā và Irāvatī—những dòng sông lừng danh ấy được tuyên xưng trong thánh truyện này.

Verse 15

विपाशा कौशिकी चैव सरयूः शतरुद्रिका । शिप्रा सरस्वती चैव ह्रादिनी पावनी तथा

Vipāśā và Kauśikī, Sarayū và Śatarudrikā; Śiprā và Sarasvatī, cùng Hrādinī và Pāvanī—các dòng sông ấy cũng được xưng danh giữa những sông ngòi tẩy tịnh.

Verse 16

एताः षोडशा नद्यो वै भार्यार्थं संव्यवस्थिताः । तदात्मानं विभज्याशु धिष्णीषु स महाद्युतिः

Mười sáu dòng sông ấy được an bài đúng pháp để làm bậc phối ngẫu; và Đấng rực rỡ đại quang minh kia liền phân chia chính tinh túy của mình vào các trú xứ (dhiṣṇi) của họ.

Verse 17

व्यभिचारात्तु भर्तुर्वै नर्मदाद्यासु धिष्णिषु । उत्पन्नाः शुचयः पुत्राः सर्वे ते धिष्ण्यपाः स्मृताः

Nhưng do sự lầm lỗi của người chồng, trong các thánh xứ bắt đầu từ Narmadā đã sinh ra những người con trai thanh tịnh; tất cả đều được ghi nhớ là ‘Dhiṣṇyapāḥ’—những bậc chủ trì và hộ vệ các thánh tọa ấy.

Verse 18

तस्याश्च नर्मदायास्तु धिष्णीन्द्रो नाम विश्रुतः । बभूव पुत्रो बलवान्रूपेणाप्रतिमो नृप

Và từ Narmadā ấy đã có một người con trai lừng danh tên là Dhiṣṇīndra; hỡi đại vương, người ấy mạnh mẽ phi thường và dung mạo vô song.

Verse 19

ततो देवासुरं युद्धमभवल्लोमहर्षणम् । मयतारकमित्येवं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

Rồi bùng lên cuộc chiến giữa chư thiên và a-tu-la, kinh hoàng đến rợn tóc gáy; việc ấy vang danh trong ba cõi với tên gọi ‘Mayatāraka’.

Verse 20

तत्र दैत्यैर्महाघोरैर्मयतारपुरोगमैः । ताडितास्ते सुरास्त्रस्ता विष्णुं वै शरणं ययुः

Tại đó, các daitya cực kỳ hung tợn do Mayatāra dẫn đầu đã đánh phá chư thiên; các vị sura kinh hãi liền đến nương tựa nơi Viṣṇu.

Verse 21

त्रायस्व नो हृषीकेशा घोरादस्मान्महाभयात् । दैत्यान्सर्वान्संहरस्व मयतारपुरोगमान्

“Xin cứu hộ chúng con, hỡi Hṛṣīkeśa, khỏi nỗi kinh hoàng lớn lao và ghê gớm này. Xin diệt trừ hết thảy daitya, với Mayatāra đứng đầu.”

Verse 22

एवमुक्तः स भगवान्दिशो दश व्यलोकयत् । ततो भगवता दृष्टौ रणे पावकमारुतौ

Được thưa như vậy, Đức Thế Tôn đưa mắt nhìn khắp mười phương. Rồi giữa chiến địa, Ngài thấy Pāvaka (Agni—lửa) và Māruta (Vāyu—gió).

Verse 23

आहूतौ विष्णुना तौ तु सकाशं जग्मतुः क्षणात् । स्थितौ तौ प्रणतौ चाग्रे देवदेवस्य धीमतः

Được Viṣṇu triệu thỉnh, hai vị liền đến trước Ngài trong khoảnh khắc. Họ đứng trước Devadeva bậc trí, cúi đầu đảnh lễ cung kính.

Verse 24

ततो धिष्णिः पावकेन्द्रो देवेनोक्तो महात्मना । निर्दहेमान्महाघोरान्नार्मदेय महासुरान्

Bấy giờ, theo lời dạy của vị Deva đại hồn, Dhiṣṇi—Pāvaka-indra, tức Agni chúa tể lửa—bắt đầu thiêu đốt các đại a-tu-la vô cùng hung tợn ở miền Narmadā.

Verse 25

अथैवमुक्तौ तौ देवौ रणे पावकमारुतौ । दैत्यान् ददहतुः सर्वान्मयतारपुरोगमान्

Được truyền dạy như thế, hai vị thần—Pāvaka và Māruta—giữa chiến địa đã thiêu rụi hết thảy Daitya, với Mayatāra dẫn đầu.

Verse 26

दह्यमानास्तु ते सर्वे शस्त्रैरग्निं त्ववेष्टयन् । दिव्यैरग्न्यर्कसङ्काशैः शतशोऽथ सहस्रशः

Đang khi bị thiêu đốt, tất cả bọn chúng tìm cách vây quanh Agni bằng vũ khí—những thần khí rực cháy như lửa và như mặt trời—hàng trăm rồi đến hàng nghìn.

Verse 27

तांश्चाग्निः शस्त्रनिकरैर्निर्ददाह महासुरान् । ज्वालामालाकुलं सर्वं वायुना निर्मितं तदा

Agni, bằng những loạt vũ khí dồn dập, đã thiêu rụi các đại A-tu-la ấy. Rồi nhờ uy lực của Vāyu, muôn nơi hóa thành một khối những tràng hoa lửa rực ngời.

Verse 28

दह्यमानास्ततो दैत्या अग्निज्वालासमावृताः । प्रविश्य पातालतलं जले लीनाः सहस्रशः

Bấy giờ các Daitya đang cháy rực, bị những lưỡi lửa bao phủ, liền chui vào cõi Pātāla; hàng ngàn kẻ tan biến, chìm lẫn vào trong nước.

Verse 29

ततः कुमारमग्निं तु नर्मदापुत्रमव्ययम् । पूजयित्वा सुराः सर्वे जग्मुस्ते त्रिदशालयम्

Sau đó, chư thiên đồng loạt tôn thờ Agni tuổi trẻ—người con bất hoại của Narmadā—rồi lên đường về cõi ngự của Ba Mươi Ba vị (Tridaśa).

Verse 30

सशल्यस्तु महातेजा रेवापुत्रो वृतोऽग्निभिः । नर्मदामागतः क्षिप्रं मातरं द्रष्टुमुत्सुकः

Nhưng người con rực sáng của Revā, vẫn còn bị tên đâm và bị lửa vây quanh, liền mau chóng đến bên Narmadā, khát khao được gặp mẹ hiền.

Verse 31

तं दृष्ट्वा पुत्रमायान्तं शस्त्रौघेण परिक्षतम् । नर्मदा पुण्यसलिला अभ्युत्थाय सुविस्मिता

Thấy con trai tiến đến, thân bị thương bởi dòng vũ khí dồn dập, Narmadā—dòng nước thánh—liền đứng dậy, vô cùng kinh ngạc.

Verse 32

पर्यष्वजत बाहुभ्यां प्रस्नवापीडितस्तनी । सशल्यं पुत्रमादाय कापिलं ह्रदमाविशत्

Nàng ôm chàng bằng cả hai tay; bầu vú căng sữa bị ép đến nỗi sữa trào ra. Rồi bồng đứa con còn mang vết thương do mũi tên, nàng bước vào hồ Kāpilā.

Verse 33

प्रविष्टमात्रे तु ह्रदे कापिले पापनाशिनि । सशल्यं तं विशल्यं च क्षणात्कृतवती तदा

Vừa khi bước vào hồ Kāpilā—nơi diệt trừ tội lỗi—nàng lập tức khiến đứa con đang bị khí giới ghim vào trở nên vô śalya, chỉ trong khoảnh khắc.

Verse 34

स विशल्योऽभवद्यस्मात्प्राप्य तस्याः शिवं जलम् । कपिला नामतस्तेन विशल्या चोच्यते बुधैः

Vì nhờ đạt được dòng nước cát tường được Śiva gia hộ mà chàng trở nên hết ‘śalya’, nên nơi ấy được biết đến với danh Kāpilā; do vậy, bậc hiền trí cũng gọi bến thánh này là “Viśalyā”, nơi trừ bỏ śalya.

Verse 35

अन्येऽपि तत्र ये स्नाताः शुचयस्तु समाहिताः । पापशल्यैः प्रमुच्यन्ते मृता यान्ति सुरालयम्

Những người khác nữa, ai tắm tại đó với thân tâm thanh tịnh và chuyên nhất, đều được giải thoát khỏi ‘mũi nhọn’ của tội lỗi; và khi mệnh chung, họ đi đến cõi trời của chư thiên.

Verse 36

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं पुरा त्वया । उत्पत्तिकारणं तात विशल्याया नरेश्वर

Hỡi con hiền, hỡi bậc chúa của loài người! Tất cả điều xưa kia ngươi hỏi ta, nay ta đã thuật lại trọn vẹn—kể cả nguyên nhân phát sinh của Viśalyā.