Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

उपवासपरो भूत्वा नियतेन्द्रियमानसः । तत्र स्नात्वा विधानेन मुच्यते ब्रह्महत्यया

Transliteration

upavāsaparo bhūtvā niyatendriyamānasaḥ | tatra snātvā vidhānena mucyate brahmahatyayā

Translation

Chuyên tâm trì trai, nhiếp phục các căn và tâm ý, rồi tắm gội nơi ấy đúng theo nghi pháp—người ấy được giải thoát cả khỏi tội brahmahatyā (sát hại bà-la-môn).

Word by Word

• उपवासपरः: devoted to fasting
• उपवासपरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उपवास + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—उपवासे परः (सप्तमी/तत्पुरुष-प्रायः); कर्तृ-विशेषणम्

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund) अव्ययकृदन्त; ‘having become’

• नियतेन्द्रियमानसः: with controlled senses and mind
• नियतेन्द्रियमानसः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नियत + इन्द्रिय + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—नियत इन्द्रियं च मानसः च यस्य (कर्मधारय-प्रायः; ‘controlled senses and mind’); कर्तृ-विशेषणम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund) अव्ययकृदन्त

• विधानेन: according to proper procedure
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद

• ब्रह्महत्यया: from the sin of brahmin-slaying
• ब्रह्महत्यया: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्महत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; समासः—ब्रह्मणः हत्या (षष्ठी-तत्पुरुषः); अपादानार्थे तृतीया (instrumental of separation: ‘from’)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Eraṇḍīsaṅgama

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A disciplined pilgrim at the sangama: fasting, controlled posture, performing ācamana and then bathing at the confluence; a small fire/diya and offering plate on the bank; the mood is austere and purifying.

Characters & Entities

• Eraṇḍīsaṅgama
• Upavāsa
• Snāna
• Brahmahatyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification is linked to disciplined conduct—fasting and self-restraint—combined with proper ritual bathing at a tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Eraṇḍīsaṅgama, where prescribed bathing is said to remove even brahmahatyā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Upavāsa (fasting), indriya-nigraha (restraint), and vidhivat snāna (bathing according to rule).