Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 69

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । उत्पन्ना तु कथं तात विशल्या कपिला कथम् । कथं वा नर्मदापुत्रः शल्ययुक्तोऽभवन्मुने

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | utpannā tu kathaṃ tāta viśalyā kapilā katham | kathaṃ vā narmadāputraḥ śalyayukto'bhavanmune

Translation

Yudhiṣṭhira thưa rằng: Bạch tôn phụ, Viśalyā đã phát sinh như thế nào? Và Kapilā (bò thiêng) đã xuất hiện ra sao? Bạch hiền thánh, vì sao con của Narmadā lại bị śalya (mũi tên) găm trong thân?

Word by Word

• युधिष्ठिरः: Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिरः: Karta (Speaker/subject)
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper noun)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• उत्पन्ना: was born/arose
• उत्पन्ना: Kriyā (Predicative participle)
• Type: Verb
• Root: उत् + पद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arisen/born’

• तु: but/indeed
• तु: Emphasis/Contrast (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (contrast/emphasis)

• कथम्: how?
• कथम्: Praśna (interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक (interrogative adverb)

• तात: O dear sir
• तात: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन; सम्बोधन-पद (vocative: dear father/sir)

• विशल्या: Viśalyā
• विशल्या: Karta (Subject of उत्पन्ना)
• Type: Noun
• Root: विशल्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• कपिला: Kapilā
• कपिला: Karta (Subject implied with second कथम्)
• Type: Noun
• Root: कपिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम/विशेषणरूपेण (Kapilā)

• कथम्: how?
• कथम्: Praśna
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक

• कथम्: how?
• कथम्: Praśna
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक

• वा: or
• वा: Samuccaya/Option (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक/समुच्चयार्थक निपात (or/and)

• नर्मदा-पुत्रः: son of Narmadā
• नर्मदा-पुत्रः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (नर्मदायाः पुत्रः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शल्य-युक्तः: joined with a dart; having a dart
• शल्य-युक्तः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: शल्य (प्रातिपदिक) + युक्त (युज् धातोः क्त)
• Form: तत्पुरुष (शल्येन युक्तः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying नर्मदापुत्रः)

• अभवत्: became/was
• अभवत्: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśalyā (and associated Kapilā-related locus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The sage narrator (addressed as ‘mune’, ‘tāta’)

Visual Art Cues

Scene: A forest-river hermitage setting: Yudhiṣṭhira seated respectfully before a sage, hands in añjali, asking about Viśalyā, Kapilā, and Narmadā’s son; the river glimmers in the background, hinting at the forthcoming origin tale.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Viśalyā
• Kapilā
• Narmadā
• Narmadāputra
• Ṛṣi (Mārkaṇḍeya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma is transmitted through inquiry: asking about a tīrtha’s origin reveals its deeper spiritual meaning and associated vows and merits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśalyā tīrtha in the Revā (Narmadā) region, whose origin-story is being requested.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it introduces the narrative inquiry that will explain origins and merits.