Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

इन्द्रियं लोलुपा विप्रा ये भवन्ति नृपोत्तम । पतन्ति नरके घोरे रौरवे पापमोहिताः

Transliteration

indriyaṃ lolupā viprā ye bhavanti nṛpottama | patanti narake ghore raurave pāpamohitāḥ

Translation

Hỡi bậc vương giả tối thượng, những Bà-la-môn tham đắm dục lạc của các căn, bị tội lỗi mê hoặc, sẽ rơi vào địa ngục ghê rợn mang tên Raurava.

Word by Word

• इन्द्रियम्: sense-objects / the senses
• इन्द्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विषय-रूपेण (object of greed)

• लोलुपाः: greedy
• लोलुपाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोलुप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विप्राः इति विशेषण

• विप्राः: brāhmaṇas
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• भवन्ति: are/become
• भवन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• नृपोत्तम: O best of kings
• नृपोत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (best among kings)

• पतन्ति: fall
• पतन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• नरके: in hell
• नरके: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• घोरे: terrible
• घोरे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; नरके इति विशेषण

• रौरवे: in Raurava (hell)
• रौरवे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रौरव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; नरकविशेष (name of a hell)

• पापमोहिताः: deluded by sin
• पापमोहिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + मोहित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तृतीया/हेतु-भावार्थे तत्पुरुष: ‘deluded by sin’ (मोहित = भूतकर्मणि कृदन्त from मुह्)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpottama (royal listener; within Pāṇḍava frame)

Visual Art Cues

Scene: A stark moral contrast: a brāhmaṇa figure reaching toward sensual objects, while behind him looms the भयावह vision of Raurava—dark terrain, serpents/scorpions, and punitive imagery—serving as a didactic warning.

Characters & Entities

• Raurava (Naraka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual status without self-control is hollow; sense-greed leads to downfall and painful karmic consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised; the verse provides ethical teaching within the Bhārabhūti tīrtha account.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implicit restraint: avoid indulgence in sense-pleasures; no formal rite is stated.