Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

वन्दनादपि राजेन्द्र दौर्भाग्यं नाशमाप्नुयात् । अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनमुत्तमम्

Transliteration

vandanādapi rājendra daurbhāgyaṃ nāśamāpnuyāt | aputro labhate putramadhano dhanamuttamam

Translation

Hỡi bậc vua tối thượng, chỉ cần cúi chào đảnh lễ thôi cũng khiến vận rủi tiêu tan. Người hiếm muộn được con trai, kẻ nghèo khó được của cải thù thắng.

Word by Word

• वन्दनात्: from (the act of) salutation
• वन्दनात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधानार्थक निपात (even)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (‘राज्ञाम् इन्द्रः’)

• दौर्भाग्यम्: misfortune
• दौर्भाग्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर् + भाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुष (‘दुष्टं भाग्यम्’)

• नाशम्: destruction, end
• नाशम्: Gati/Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• आप्नुयात्: would attain, would reach
• आप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• अपुत्रः: a sonless man
• अपुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नञ्-पूर्वपद (privative)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अधनः: a poor man
• अधनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ + धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नञ्-पूर्वपद

• धनम्: wealth
• धनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifier of धनम्)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (continued narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kurkurī-tīrtha (Ḍhauṇḍheśa-kṣetrapāla)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (rājendra)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim bows at the feet of Ḍhauṇḍheśa; behind, symbolic imagery shows misfortune dissolving (dark cloud lifting) and blessings appearing (child in arms, coins, granary, cow).

Characters & Entities

• Ḍhauṇḍheśa (implied)
• Kurkurī-tīrtha (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even simple acts of reverence at a holy site—like vandana—are celebrated as powerful when done with faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kurkurī-tīrtha and its worship culture, including reverence to the resident guardian deity.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vandana (salutation/obeisance) as a minimal yet efficacious devotional act.