Adhyaya 187
Chương này được đặt trong khuôn khổ lời giáo huấn của hiền thánh Mārkaṇḍeya dành cho một vị vua, nói về trình tự hành hương và ý nghĩa thần học của một liṅga nổi tiếng. Người hành hương được chỉ dẫn đến Jāleśvara tại Bhṛgukaccha, nơi có liṅga tự hiển lộ (svayambhū) cổ xưa mang danh Kālāgnirudra. Thánh địa này được ca ngợi như trung tâm linh thiêng có năng lực làm lắng dịu tội lỗi và tiêu trừ khổ não, từ bi xuất hiện để tẩy trừ “kṣetra-pāpa” (uế nhiễm gắn với nơi chốn). Truyện tích kể rằng trong một kiếp (kalpa) trước, khi asura tràn ngập ba cõi khiến nghi lễ Veda và dharma suy vi, từ Kālāgnirudra phát sinh làn khói nguyên sơ (dhūma); từ khói ấy liṅga hiện ra, xuyên qua bảy cõi dưới và an trụ cùng một hố/miệng avata ở phương Nam. Văn bản còn mô tả hệ thống thủy–nghi lễ liên hệ: một hồ kuṇḍa sinh từ ngọn lửa (jvālā-origin kuṇḍa) gắn với việc Śiva thiêu hủy một thành/pura, và một vùng xoáy nước như vòng khói (dhūmāvarta). Các thực hành được khuyến cáo gồm tắm tại tīrtha và trong nước sông Narmadā, làm śrāddha cho tổ tiên, thờ phụng Trilocana (Śiva), và tụng các danh hiệu của Kālāgnirudra, để đạt “paramā gati” (đích đến tối thượng). Chương cũng nêu hiệu lực của thánh địa: các nghi lễ theo ước nguyện, các hành vi trấn hộ/abhicāra, mục tiêu làm suy giảm kẻ thù và những ý nguyện liên quan dòng tộc nếu thực hiện tại đây được nói là chóng thành—như lời tán dương uy lực tīrtha, không phải sự tán đồng đạo đức cho mọi cách dùng.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । जालेश्वरं ततो गच्छेल्लिङ्गमाद्यं स्वयम्भुवः । कालाग्निरुद्रं विख्यातं भृगुकच्छे व्यवस्थितम्
Thánh hiền Mārkaṇḍeya nói: “Sau đó nên đến Jāleśvara—liṅga nguyên thủy tự hiện (svayambhū)—nổi danh là Kālāgnirudra, ngự tại Bhṛgukaccha.”
Verse 2
सर्वपापप्रशमनं सर्वोपद्रवनाशनम् । क्षेत्रपापविनाशाय कृपया च समुत्थितम्
Ngài là đấng làm lắng dịu mọi tội lỗi và tiêu trừ mọi tai ách. Vì lòng từ mẫn, Ngài hiển khởi để diệt trừ các tội nghiệp gắn với kṣetra (thánh địa).
Verse 3
पुरा कल्पेऽसुरगणैराक्रान्ते भुवनत्रये । वेदोक्तकर्मनाशे च धर्मे च विलयं गते
Trong một kiếp xưa, khi các đạo quân asura tràn ngập ba cõi, khi các nghi lễ được Veda truyền dạy bị hủy diệt, và khi chính Dharma suy tàn đến chỗ tiêu vong—
Verse 4
देवर्षिमुनिसिद्धेषु विश्वासपरमेषु च । कालाग्निरुद्रादुत्पन्नो धूमः कालोद्भवोद्भवः
Ngay giữa các devarṣi, các bậc hiền triết và các siddha—những vị an trú trong niềm tín thác tối thượng—bỗng dấy lên một làn khói, sinh từ Kālāgnirudra, một hiện tướng đáng sợ phát xuất từ Thời gian (Kāla)เอง.
Verse 5
धूमात्समुत्थितं लिङ्गं भित्त्वा पातालसप्तकम् । अवटं दक्षिणे कृत्वा लिङ्गं तत्रैव तिष्ठति
Từ làn khói ấy hiện ra một Śiva-liṅga; xuyên thấu bảy cõi pātāla, Ngài tạo nên một hố về phương Nam—và liṅga ấy vẫn an trụ tại đó cho đến nay.
Verse 6
तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ कुण्डं ज्वालासमुद्भवम् । यत्र सा पतिता ज्वाला शिवस्य दहतः पुरम्
Tại thánh địa ấy, hỡi bậc vương thượng, có một hồ (kuṇḍa) sinh từ ngọn lửa; chính nơi đây ngọn hỏa diệm đã rơi xuống khi Śiva thiêu đốt thành của loài quỷ.
Verse 7
तत्रावटं समुद्भूतं धूमावर्तस्ततोऽभवत् । तस्मिन्कुण्डे तु यः स्नानं कृत्वा वै नर्मदाजले
Tại đó hiện ra một hố sâu, và từ đó dấy lên ‘Dhūmāvarta’—vòng xoáy khói. Ai tắm trong hồ ấy, trong dòng nước Narmadā—
Verse 8
कुर्याच्छ्राद्धं पितृभ्यो वै पूजयेच्च त्रिलोचनम् । कालाग्निरुद्रनामानि स गच्छेत्परमां गतिम्
—rồi làm lễ śrāddha cho tổ tiên, phụng thờ Đấng Trilocana (Ba Mắt), và trì tụng các danh hiệu của Kālāgnirudra—người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng.
Verse 9
यत्किंचित्कामिकं कर्म ह्याभिचारिकमेव वा । रिपुसंक्षयकृद्वापि सांतानिकमथापि वा । अत्र तीर्थे कृतं सर्वमचिरात्सिध्यते नृप
Bất cứ nghi lễ nào được thực hiện—vì điều mong cầu, hay cả pháp abhicāra, hoặc để diệt kẻ thù, hoặc để cầu con nối dõi—tất thảy làm tại tīrtha này, hỡi đại vương, đều mau chóng thành tựu.
Verse 187
अध्याय
Adhyāya (dấu chỉ chương).