Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 39

Devanagari script

मत्प्रसादाद्देवगणैः सेवितं च भविष्यति । भृगुक्षेत्रे मृता ये तु कृमिकीटपतंगकाः

Transliteration

matprasādāddevagaṇaiḥ sevitaṃ ca bhaviṣyati | bhṛgukṣetre mṛtā ye tu kṛmikīṭapataṃgakāḥ

Translation

Nhờ ân sủng của Ta, nơi này cũng sẽ được các đoàn chư thiên lui tới, phụng sự và tôn kính. Còn những loài trùn, côn trùng và các sinh vật bay lượn chết tại Bhṛgukṣetra…

Word by Word

• मत्प्रसादात्: from my grace
• मत्प्रसादात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘मम प्रसादः’), अपादान-भावे

• देवगणैः: by the hosts of gods
• देवगणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘देवानां गणाः’)

• सेवितम्: served/attended
• सेवितम्: Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सेव् (धातु) + सेवित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स्थानम्/इदम्’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (and)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• भृगुक्षेत्रे: in Bhṛgu’s sacred field
• भृगुक्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भृगु + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘भृगोः क्षेत्रम्’)

• मृताः: dead; who died
• मृताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + मृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘ये’ इति विशेषण

• ये: who/those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• तु: indeed/but
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोधबोधक निपात

• कृमिकीटपतंगकाः: worms, insects, and moths/flies
• कृमिकीटपतंगकाः: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृमि + कीट + पतंगक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (कृमयः च कीटाः च पतंगकाः च)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhṛgukṣetra (as kṣetra); Koṭitīrtha implied

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhṛgu / addressed brāhmaṇa interlocutor (viprendra)

Visual Art Cues

Scene: Gods descend to serve the tīrtha; the landscape teems with life—tiny insects and birds—implying that even their death here is sanctified.

Characters & Entities

• Devagaṇa
• Bhṛgukṣetra
• Koṭitīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The holiness of a kṣetra is so potent that even non-human beings gain auspicious destiny through mere death within its bounds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhṛgukṣetra, alongside the Koṭitīrtha locale, presented as a god-served sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription here; it states divine visitation and introduces the fruit for beings dying in the kṣetra.