Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

चलत्तरङ्गोर्मिसमानरूपा महापुरोधाननिभाश्च केचित् । सगोपुराट्टालकसंनिकाशाः सविद्युदुल्काशनिमण्डितान्ताः

Transliteration

calattaraṅgormisamānarūpā mahāpurodhānanibhāśca kecit | sagopurāṭṭālakasaṃnikāśāḥ savidyudulkāśanimaṇḍitāntāḥ

Translation

Có đám mang hình như sóng động và lớp lớp ba đào; có đám trông như gương mặt các đại tế sư. Có đám tựa gopura, tháp cổng thành và lũy cao, nơi các đầu mút được điểm trang bởi tia chớp, sao băng và lưỡi sét vajra.

Word by Word

• चलत्: moving
• चलत्: Visheshana (compound member)
• Type: Adjective
• Root: चल् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुं/नपुंसक/स्त्री—समासाङ्ग; ‘moving’

• तरङ्ग: wave
• तरङ्ग: Upamana
• Type: Noun
• Root: तरङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• ऊर्मि: billow / surge
• ऊर्मि: Upamana
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• समानरूपाः: of similar form
• समानरूपाः: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: समान (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण—‘having similar form’

• महापुरोधा: a great priest
• महापुरोधा: Upamana
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुरोधा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग—‘great priest’

• निभाः: resembling
• निभाः: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: निभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमावाचक विशेषण

• च: and
• च: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय—समुच्चयबोधक

• केचित्: some
• केचित्: Karta
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सगोपुर: with gateways
• सगोपुर: Visheshana (compound member)
• Type: Adjective
• Root: स (सह-प्रातिपदिक) + गोपुर (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद; ‘with gateways/towers’

• अट्टालक: turrets
• अट्टालक: Upamana
• Type: Noun
• Root: अट्टालक (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘turret/attālaka’; समासाङ्ग

• संनिकाशाः: resembling / appearing like
• संनिकाशाः: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: संनि-काश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण—‘resembling/looking like’

• सविद्युत्: with lightning
• सविद्युत्: Visheshana (compound member)
• Type: Adjective
• Root: स (सह-प्रातिपदिक) + विद्युत् (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद; ‘with lightning’

• उल्का: meteors / firebrands
• उल्का: Instrument/attribute member
• Type: Noun
• Root: उल्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘meteor/firebrand’; समासाङ्ग

• अशनि: thunderbolts
• अशनि: Instrument/attribute member
• Type: Noun
• Root: अशनि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘thunderbolt’; समासाङ्ग

• मण्डित: adorned
• मण्डित: Visheshana (compound member)
• Type: Adjective
• Root: मण्ड् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग—समासाङ्ग; ‘adorned’

• अन्ताः: ends / edges
• अन्ताः: Adhikarana/Descriptive locus
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ends/borders’; here as head of compound ‘-अन्त’

Speaker

Śrī Markaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-region (contextual)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Clouds ripple like waves; some resemble solemn priestly faces; others rise like gopuras and ramparts, their edges jeweled with lightning, meteors, and thunderbolt-flashes—sky as a fortified sacred city.

Characters & Entities

• Lightning (vidyut)
• Thunderbolt (āśani/śani)
• Meteors (ulkā)
• Pralaya clouds

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse evokes sacred awe: worldly structures and status are mirrored and surpassed by cosmic forces, urging humility and dharmic living.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the imagery serves the Revā Khaṇḍa’s overarching tīrtha-glorification by contrasting it with cosmic dissolution.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.