Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । वाजपेयफलं तस्य पुरा प्रोवाच शङ्करः

Transliteration

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā tarpayetpitṛdevatāḥ | vājapeyaphalaṃ tasya purā provāca śaṅkaraḥ

Translation

Và ai tắm tại tīrtha ấy rồi làm lễ tarpaṇa dâng lên các Pitṛ và chư thiên—xưa kia Śaṅkara đã tuyên rằng phước báo ấy ngang bằng quả của tế lễ Vājapeya.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb)

• तीर्थे: at the tīrtha
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (relative pronoun)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), परस्मैपदी; अर्थः—‘स्नानं कृत्वा’

• तर्पयेत्: should satisfy/offer libations to
• तर्पयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदी

• पितृदेवताः: the ancestral deities (pitṛs)
• पितृदेवताः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ + देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां देवताः)

• वाजपेयफलम्: the fruit of the Vājapeya sacrifice
• वाजपेयफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाजपेय + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (वाजपेयस्य फलम्)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (सामान्यतः), षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: formerly)

• प्रोवाच: said/declared
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी

• शङ्करः: Śaṅkara (Śiva)
• शङ्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarpa-tīrtha

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim stands waist-deep in sacred waters, then performs tarpaṇa with cupped hands; subtle ancestral presences appear as luminous silhouettes; above, Śaṅkara’s approving presence is implied as a blessing of equivalence to Vājapeya.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• Pitṛs
• Devas
• Sarpa-tīrtha
• Vājapeya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Simple tīrtha-based rites—bathing and honoring ancestors and gods—can bestow merits comparable to grand Vedic sacrifices.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sarpa-tīrtha is praised for granting Vājapeya-equivalent merit through snāna and tarpaṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) at the tīrtha and tarpaṇa (libations) to Pitṛs and deities.