Adhyaya 161
Chương 161 ghi lời hiền triết Mārkaṇḍeya chỉ dạy vua Yudhiṣṭhira về việc hành hương đến Sarpa-tīrtha, một bến thánh hiếm có nơi các đại nāga đã thành tựu nhờ khổ hạnh (tapas) nghiêm mật. Bản văn liệt kê nhiều long xà danh tiếng như Vāsuki, Takṣaka, Airāvata, Kāliya, Karkoṭaka, Dhanañjaya, Śaṅkhacūḍa, Dhṛtarāṣṭra, Kulika, Vāmana cùng các dòng tộc, làm nổi bật nơi đây như một “quốc độ linh thiêng” sống động, nơi công phu tu tập đem lại vinh dự và an lạc. Tiếp đó là giáo huấn nghi lễ–đạo hạnh: tắm gội tại Sarpa-tīrtha và dâng tarpaṇa cho tổ tiên cùng chư thiên được nói (theo lời tuyên bố trước của Śaṅkara) là đem công đức ngang với tế lễ Vājapeya. Một pháp hộ trì cũng được nêu: người hành hương đã tắm tại đây sẽ thoát khỏi nỗi sợ rắn và bọ cạp. Cuối chương truyền dạy một nghi trì vào ngày Mārgaśīrṣa kṛṣṇa aṣṭamī: giữ trai giới, thanh tịnh, đổ đầy liṅga bằng mè (tila), cúng hương và hoa, rồi phủ phục đảnh lễ và sám hối. Phần phalāśruti hứa ban hưởng lạc thiên giới tùy theo lượng mè và phẩm vật, và về sau tái sinh trong gia tộc thanh khiết, có dung sắc, phúc lộc và đại phú quý.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज सर्पतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महासर्पास्तपस्तप्त्वा युधिष्ठिर
Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Sau đó, hỡi đại vương, ngài hãy đến thánh độ vô thượng mang tên Sarpa-tīrtha; nơi ấy các đại Nāga đã tu khổ hạnh và chứng đắc siddhi, hỡi Yudhiṣṭhira.”
Verse 2
वासुकिस्तक्षको घोरः सार्प ऐरावतस्तथा । कालियश्च महाभागः कर्कोटकधनंजयौ
Vāsuki, Takṣaka đáng sợ, Sārpa, và cả Airāvata; cùng Kāliya hiển quý, với Karkoṭaka và Dhanaṃjaya—
Verse 3
शङ्खचूडो महातेजा धृतराष्ट्रो वृकोदरः । कुलिको वामनश्चैव तेषां ये पुत्रपौत्रिणः
Śaṅkhacūḍa rực rỡ đại quang, Dhṛtarāṣṭra, Vṛkodara, Kulika và Vāmana nữa—cùng các con và cháu của họ.
Verse 4
तत्र तीर्थे महापुण्ये तपस्तप्त्वा सुदुष्करम् । भुञ्जन्ति विविधान्भोगान्क्रीडन्ति च यथासुखम्
Tại tīrtha đại phước ấy, sau khi tu khổ hạnh vô cùng khó nhọc, họ hưởng thụ muôn vẻ lạc thú và vui đùa tùy theo ý muốn.
Verse 5
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । वाजपेयफलं तस्य पुरा प्रोवाच शङ्करः
Và ai tắm tại tīrtha ấy rồi làm lễ tarpaṇa dâng lên các Pitṛ và chư thiên—xưa kia Śaṅkara đã tuyên rằng phước báo ấy ngang bằng quả của tế lễ Vājapeya.
Verse 6
स्नातानां सर्पतीर्थे तु नराणां भुवि भारत । सर्पवृश्चिकजातिभ्यो न भयं विद्यते क्वचित्
Hỡi Bhārata, những người đã tắm tại Sarpa-tīrtha thì trên cõi đất này, không nơi nào còn nỗi sợ đối với các loài rắn và bọ cạp.
Verse 7
मृतो भोगवतीं गत्वा पूज्यमानो महोरगैः । नागकन्यापरिवृतो महाभोगपतिर्भवेत्
Khi mệnh chung, người ấy đến Bhogavatī, được các đại xà tôn kính; được các nāga-nữ vây quanh, trở thành bậc chủ của những hưởng lạc rộng lớn.
Verse 8
मार्गशीर्षस्य मासस्य कृष्णपक्षे च याष्टमी । सोपवासः शुचिर्भूत्वा लिङ्गं सम्पूरयेत्तिलैः । यथाविभवसारेण गन्धपुष्पैः समर्चयेत्
Vào ngày Aṣṭamī (mùng tám) của nửa tháng tối trong tháng Mārgaśīrṣa, sau khi trai giới và thanh tịnh thân tâm, người ấy nên dâng hạt mè lên Śiva-liṅga; rồi tùy theo khả năng mà chí thành cúng bái bằng hương thơm và hoa tươi.
Verse 9
एवं विधाय विधिवत्प्रणिपत्य क्षमापयेत् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नरेश्वर
Làm như thế đúng theo nghi pháp rồi, người ấy nên phủ phục đảnh lễ và cầu xin sám hối. Nay hãy lắng nghe, hỡi bậc chúa của loài người, quả phúc đã được tuyên thuyết cho sự hành trì ấy.
Verse 10
तिलास्तत्र च यत्संख्याः पत्रपुष्पफलानि च । तावत्स्वर्गपुरे राजन्मोदते कालमीप्सितम्
Hỡi Đại vương, hễ ở đó có bao nhiêu hạt mè, và có bao nhiêu lá, hoa, quả được dâng cúng, thì bấy nhiêu thời lượng ấy người ấy hoan hỷ nơi thiên thành, thọ hưởng đúng khoảng thời gian như ý.
Verse 11
ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विमले कुले । सुरूपः सुभगश्चैव धनकोटिपतिर्भवेत्
Rồi khi phúc ở cõi trời đã mãn và người ấy rơi trở lại, liền sinh vào một gia tộc thanh khiết, không vết nhơ; dung mạo đoan nghiêm, phúc phần đầy đủ, và trở thành bậc chủ nhân của tài sản đến hàng ức (krores).
Verse 161
। अध्याय
Hết chương (Adhyāya).