Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

Transliteration

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā pūjayetparameśvaram | aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

Translation

Ai tắm gội tại thánh địa ấy rồi phụng thờ Parameśvara, người ấy đạt công đức tương đương quả báo của tế lễ Aśvamedha.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• तु: indeed / but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), अवधान/विरोधार्थ

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक सर्वनाम (relative pronoun)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + त्वा (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• परमेश्वरम्: the Supreme Lord
• परमेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—परमः ईश्वरः (कर्मधारय)

• अश्वमेधस्य: of the Aśvamedha
• अश्वमेधस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक) + मेध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासः—अश्वस्य मेधः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• फलम्: the fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मानवः: a man
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate continuation into Adhyāya 153 where he speaks)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhārgaleśvara-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: Pilgrim bathing at a river ford near a Śiva shrine, then offering bilva and lamps to the liṅga; the scene conveys ‘Aśvamedha-tulya’ grandeur through divine radiance rather than royal pomp.

Characters & Entities

• Parameśvara
• Aśvamedha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage becomes spiritually complete when tīrtha-snān (sacred bathing) is joined with devotion and worship of Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tīrtha within the Revā Khaṇḍa (Narmadā/Revā sacred geography) is praised; the verse refers to “that tīrtha” described in the surrounding passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing at the tīrtha followed by worship (pūjā) of Parameśvara (Śiva).