Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 89

Devanagari script

पिबन्पितॄन् प्रीणयते खादनोल्लेखने सुरान् । गर्जन्नृषिमनुष्यांश्च धर्मरूपो हि धर्मज

Transliteration

pibanpitṝn prīṇayate khādanollekhane surān | garjannṛṣimanuṣyāṃśca dharmarūpo hi dharmaja

Translation

Nhờ uống mà làm vui lòng các bậc Tổ tiên; nhờ ăn và cào xới đất mà làm vui lòng chư Thiên; nhờ rống lên mà làm vui lòng các Ṛṣi và cả loài người—hỡi con của Dharma, vì nó thật là Dharma hiện thân.

Word by Word

• पिबन्: drinking
• पिबन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पितॄन्: the ancestors (pitṛs)
• पितॄन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• प्रीणयते: pleases/satisfies
• प्रीणयते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रीण् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• खादन: eating
• खादन: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: खाद् (धातु)
• Form: ल्युट्-प्रत्ययान्त भाववाचक/क्रियावाचक कृदन्त (verbal noun/gerundive noun); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)

• उल्लेखने: in (the acts of) scratching/marking
• उल्लेखने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उल्लेखन (प्रातिपदिक; √लिख् + उत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), द्विवचन

• सुरान्: the gods
• सुरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• गर्जन्: roaring
• गर्जन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गर्ज् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ऋषि: sages
• ऋषि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; (समासाङ्ग)

• मनुष्यांश्: humans
• मनुष्यांश्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• धर्मरूपः: having the form of dharma
• धर्मरूपः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मस्य रूपम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha/Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• धर्मज: O son of Dharma
• धर्मज: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: धर्म + ज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मात् जातः); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Unspecified in snippet (addressed to ‘Dharmaja’, i.e., Yudhiṣṭhira-like epithet; exact interlocutors not given in input)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dharmarāja’s son (Dharmaja) addressed in vocative; likely Yudhiṣṭhira in a broader frame, though not explicit in excerpt

Visual Art Cues

Scene: A symbolic tableau: the dharmic bull/cow at a riverbank—drinking, grazing, scraping earth, bellowing—while subtle divine presences (Pitṛs, Devas, Ṛṣis, humans) receive satisfaction in their respective realms.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Suras (Devas)
• Ṛṣis
• Humans
• Dharma
• Dharmaja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It elevates the cow as a symbol of dharma whose very presence/actions are framed as benefiting ancestors, gods, sages, and society.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā-kṣetra is the textual milieu, but the verse primarily glorifies dharma through gau-māhātmya rather than a particular pilgrimage spot.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it assigns spiritual ‘satisfaction’ effects to actions like drinking, eating, and bellowing.