Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

Devanagari script

लोको निरङ्कुशः सर्वो मर्यादालङ्घने रतः । मर्यादा स्थापिता तेन शास्त्रं वीक्ष्य महर्षिभिः

Transliteration

loko niraṅkuśaḥ sarvo maryādālaṅghane rataḥ | maryādā sthāpitā tena śāstraṃ vīkṣya maharṣibhiḥ

Translation

Muôn người trở nên buông thả, ưa thích vượt qua giới hạn. Vì thế các đại hiền triết, xét soi śāstra, đã thiết lập những khuôn phép đúng đắn.

Word by Word

• लोकः: the world/people
• लोकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: loka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• निरङ्कुशः: unrestrained
• निरङ्कुशः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: nir- + aṅkuśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग/उपपद-निषेधार्थ (without restraint)

• सर्वः: entire, all
• सर्वः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (लोकः)

• मर्यादालङ्घने: in transgressing bounds
• मर्यादालङ्घने: Adhikarana (Sphere/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: maryādā + laṅghana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मर्यादायाः लङ्घनम्)

• रतः: engaged, devoted
• रतः: Kriya (Predicative participle/क्रियासमान)
• Type: Verb
• Root: ram (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययकृदन्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: आसक्त/निरतः

• मर्यादा: a boundary/rule
• मर्यादा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: maryādā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्थापिता: was established
• स्थापिता: Kriya (Predicate—PPP/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययकृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तेन: by that/therefore
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• शास्त्रम्: the scripture
• शास्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: śāstra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वीक्ष्य: having examined
• वीक्ष्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), उपसर्ग: वि-

• महर्षिभिः: by great sages
• महर्षिभिः: Karana (Agent-instrumental/कर्तृ-तृतीया)
• Type: Noun
• Root: mahā + ṛṣi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारय (महान् ऋषिः)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: Rishis in a hermitage library-like setting, palm-leaf manuscripts open, establishing boundary stones and ritual precinct lines; people outside shown eager to cross, now guided back into order.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• maharṣi
• śāstra
• maryādā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Scripture-guided boundaries are a compassionate safeguard against human tendency toward excess and transgression.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named here.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a specific ritual; it grounds ritual and conduct in śāstric authority.