Adhyaya 143
Chương này là lời thuyết giảng về tīrtha-māhātmya do thánh hiền Mārkaṇḍeya nói với một vị vua. Ngài hướng người nghe đến thánh địa tối thắng mang tên Yojaneśvara, nơi các bậc Nara–Nārāyaṇa Ṛṣi từng tu khổ hạnh (tapas) và giành thắng lợi trong cuộc xung đột nguyên sơ giữa chư thiên (deva) và dāṇava. Câu chuyện lược thuật lịch sử thiêng qua các yuga: ở Tretā-yuga, cùng một nguyên lý thần linh hiển lộ nơi Rāma–Lakṣmaṇa; sau khi tắm gội tại tīrtha, các Ngài diệt Rāvaṇa. Đến Kali-yuga, thần lực ấy biểu hiện thành Bala–Keśava (Balarāma–Kṛṣṇa), sinh trong dòng Vāsudeva, lập nhiều công nghiệp khó làm, như diệt Kaṃsa, Cāṇūra, Muṣṭika, Śiśupāla, Jarāsandha. Bản văn còn gợi đến bối cảnh chiến tranh Kurukṣetra/Dharma-kṣetra, nêu rõ uy lực thần thánh là yếu tố quyết định khiến nhiều dũng tướng trọng yếu bại vong. Phần giáo huấn dạy: tắm tại tīrtha, thờ phụng Bala–Keśava, trai giới, thức canh đêm (prajāgara), ca tụng bằng lòng bhakti, và kính trọng cúng dường các brāhmaṇa. Phalaśruti hứa rằng tội lỗi, kể cả trọng tội, được tiêu trừ; mọi bố thí và lễ bái tại đây mang quả báo “bất hoại” (akṣaya); và người hiền thiện nghe, đọc hay tụng chương này sẽ được giải thoát khỏi pāpa.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज योजनेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धौ पुरा कल्पे नरनारायणावृषी
Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Sau đó, hỡi Đại vương, nên đến thánh địa tối thắng mang danh Yojaneśvara, nơi trong kiếp xưa hai bậc hiền thánh Nara và Nārāyaṇa đã chứng đắc viên mãn.”
Verse 2
तत्र तीर्थे तपस्तप्त्वा सङ्ग्रामे देवदानवैः । जयं प्राप्तौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ
Tại tīrtha ấy, sau khi tu khổ hạnh, trong cuộc chiến với chư thiên và dānava, hai bậc đại hồn Nara và Nārāyaṇa đều giành được thắng lợi.
Verse 3
पुनस्त्रेतायुगे प्राप्ते तौ देवौ रामलक्ष्मणौ । तत्र तीर्थे पुनः स्नात्वा रावणो दुर्जयो हतः
Lại nữa, khi Tretā Yuga đến, hai đấng thiêng ấy hóa thân thành Rāma và Lakṣmaṇa; và sau khi tắm gội lần nữa tại tīrtha ấy, Rāvaṇa vốn tưởng bất khả chiến bại cũng bị diệt trừ.
Verse 4
पुनः पार्थ कलौ प्राप्ते तौ देवौ बलकेशवौ । वसुदेवकुले जातौ दुष्करं कर्म चक्रतुः
Hỡi Pārtha, khi thời Kali đến, hai bậc thần linh ấy hóa hiện thành Bala và Keśava; sinh trong dòng Vasudeva, các Ngài đã thành tựu những công hạnh vô cùng khó làm.
Verse 5
नरकं कालनेमिं च कंसं चाणूरमुष्टिकौ । शिशुपालं जरासंधं जघ्नतुर्बलकेशवौ
Bala và Keśava đã diệt Naraka và Kālanemi, Kaṃsa, cùng Cāṇūra và Muṣṭika; lại còn hạ cả Śiśupāla và Jarāsandha.
Verse 6
ततस्तत्र रिपून्संख्ये भीष्मद्रोणपुरःसरान् । कर्णदुर्योधनादींश्च निहनिष्यति स प्रभुः
Rồi tại chiến địa ấy, chính Đức Chúa Tể sẽ đánh gục các kẻ thù—do Bhīṣma và Droṇa dẫn đầu—cùng Karṇa, Duryodhana và những kẻ còn lại.
Verse 7
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे तत्र युध्यन्ति ते क्षणम् । भीमार्जुननिमित्तेन शिष्यौ कृत्वा परस्परम्
Trên Dharmakṣetra, Kurukṣetra, họ giao chiến trong chốc lát; nhân duyên bởi Bhīma và Arjuna, như thể khiến nhau trở thành ‘đệ tử’ của nhau.
Verse 8
तत्र तीर्थे पुनर्गत्वा तपः कृत्वा सुदुष्करम् । पूजयित्वा द्विजान्भक्त्या यास्येते द्वारकां पुनः
Rồi nơi tīrtha ấy, các Ngài lại đến, tu khổ hạnh vô cùng khó nhọc, và với lòng bhakti mà cúng kính các bậc dvija; sau đó sẽ trở về Dvārakā lần nữa.
Verse 9
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ । तेन देवो जगद्धाता पूजितस्त्रिगुणात्मवान्
Ai tắm gội tại thánh địa ấy rồi phụng thờ Bala và Keśava, người ấy quả thật đã thờ phụng Đấng Thần nâng đỡ thế gian, bản tính thấm khắp ba guṇa.
Verse 10
उपवासी नरो भूत्वा यस्तु कुर्यात्प्रजागरम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो गायंस्तस्य शुभां कथाम्
Người nào trai giới rồi thức canh suốt đêm, vừa ca tụng thánh truyện cát tường của Đức Chúa ấy, thì được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.
Verse 11
यावतस्तत्र तीर्थे तु वृक्षान् पश्यन्ति मानवाः । ब्रह्महत्यादिकं पापं तावदेषां प्रणश्यति
Tại bến thánh ấy, người ta nhìn ngắm những cây cối nơi đó bao lâu, thì bấy lâu các tội lỗi của họ—kể cả tội sát hại Bà-la-môn và những tội tương tự—đều bị tiêu trừ.
Verse 12
प्रातरुत्थाय ये केचित्पश्यन्ति बलकेशवौ । तेनैव सदृशाः सर्वे देवदेवेन चक्रिणा
Ai sáng sớm thức dậy mà chiêm bái Bala và Keśava, thì ngay bởi hành vi ấy, tất thảy đều trở nên tương tự Đấng Thiên Chủ của chư thiên, vị Thần mang đĩa cakra.
Verse 13
ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगत्पूज्यं देवं नारायणं हरिम्
Họ đáng được phụng thờ, đáng được kính lễ; đời sinh ra của họ thật đáng quý—ấy là những người cúi lạy Nārāyaṇa, Hari, vị Thần được cả thế gian tôn thờ.
Verse 14
तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । क्रियते तत्फलं सर्वमक्षयायोपकल्पते
Tâu Đại vương, tại thánh địa tīrtha ấy, mọi việc bố thí, tắm gội linh thiêng và lễ bái chư thiên được thực hành—thì toàn bộ quả phúc đều trở thành bất tận (akṣaya).
Verse 15
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः । लोकास्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता यः काञ्चनं गां च भुवं च दद्यात्
Vàng trước hết được gọi là con của Agni; đất là Vaiṣṇavī; và bò được nói là những người con gái của Surya. Ai bố thí vàng, một con bò và ruộng đất, thì công đức như thể đã dâng hiến cả ba cõi.
Verse 16
एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । अतीतं च भविष्यच्च वर्तमानं महाबलम्
Như vậy, ta đã thuật cho ngươi trọn vẹn sự vĩ đại tối thượng của tīrtha này—sức mạnh hùng mãnh của nó trong quá khứ, tương lai và hiện tại.
Verse 17
श्रुत्वा वापि पठित्वेदं श्रावयिपत्वाथ धार्मिकान् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
Chỉ cần nghe, hoặc đọc, rồi lại khiến những người hiền thiện được nghe, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi—không cần nghi ngờ hay đắn đo.
Verse 143
। अध्याय
Hết chương (dấu kết: Adhyāya).