Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र भृकुटेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभागो भृगुः परमकोपनः

Transliteration

mārkaṇḍeya uvāca | tato gacchettu rājendra bhṛkuṭeśvaramuttamam | yatra siddho mahābhāgo bhṛguḥ paramakopanaḥ

Translation

Mārkaṇḍeya nói: “Rồi sau đó, hỡi bậc chúa của các vua, nên đến Bhṛkuṭeśvara tối thượng; nơi ấy hiền thánh Bhṛgu, bậc đại phúc—nổi danh vì cơn thịnh nộ mãnh liệt—đã chứng đắc thành tựu (siddha).”

Word by Word

• मार्कण्डेयः: Mārkaṇḍeya
• मार्कण्डेयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• ततः: then; thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb of sequence)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• तु: indeed; and; but
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र (प्रातिपदिक; राजन् + इन्द्र)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• भृकुटेश्वरम्: Bhṛkuṭeśvara (name of Śiva/temple)
• भृकुटेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भृकुट-ईश्वर (प्रातिपदिक; भृकुट + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• उत्तमम्: excellent; supreme
• उत्तमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying भृकुटेश्वरम्)

• यत्र: where
• यत्र: Adverbial locator (देशाधिकरण-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्ध-बोधक अव्यय (relative adverb: where)

• सिद्धः: accomplished; perfected
• सिद्धः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक; √सिध्-निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying भृगुः)

• महाभागः: greatly fortunate; illustrious
• महाभागः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक; महा + भाग)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying भृगुः)

• भृगुः: Bhṛgu (sage)
• भृगुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• परमकोपनः: extremely wrathful
• परमकोपनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम-कोपन (प्रातिपदिक; परम + कोपन)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying भृगुः)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhṛkuṭeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (rājendra)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya instructs a king to proceed to Bhṛkuṭeśvara; in the background a Śiva-liṅga shrine near a riverbank, with Bhṛgu depicted as an austere sage radiating siddhi.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Bhṛkuṭeśvara
• Bhṛgu
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are validated by the tapas and siddhi of great ṛṣis; visiting such Śiva-kṣetras is praised as a dharmic pilgrimage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhṛkuṭeśvara, a revered Śiva site within the Revā Khaṇḍa pilgrimage landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

A pilgrimage instruction: ‘one should go’ to Bhṛkuṭeśvara (implying darśana, worship, and related observances described in surrounding verses).