Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

मार्कण्डेय उवाच । उत्पत्तिकारणं ब्रह्मा देवदेवः प्रकीर्तितः । प्रथमं सर्वभूतानां चराचरजगद्गुरुः

Transliteration

mārkaṇḍeya uvāca | utpattikāraṇaṃ brahmā devadevaḥ prakīrtitaḥ | prathamaṃ sarvabhūtānāṃ carācarajagadguruḥ

Translation

Mārkaṇḍeya thưa: “Phạm Thiên (Brahmā) được tán dương là nguyên nhân của sự sáng tạo, là Thần của chư thần—bậc Đạo sư nguyên sơ của mọi loài trong thế giới động và bất động này.”

Word by Word

• मार्कण्डेयः: Mārkaṇḍeya
• मार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• उत्पत्ति-कारणम्: the cause of creation
• उत्पत्ति-कारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्पत्ति (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (उत्पत्तेः कारणम्)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• देव-देवः: god of gods
• देव-देवः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां देवः)

• प्रकीर्तितः: is proclaimed
• प्रकीर्तितः: Kriya (Predicate/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + कीर्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रथमम्: first/primarily
• प्रथमम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत्

• सर्व-भूतानाम्: of all beings
• सर्व-भूतानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; कर्मधारय (सर्वाणि भूतानि)

• चर-अचर-जगत्-गुरुः: teacher of the moving and unmoving world
• चर-अचर-जगत्-गुरुः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक) + जगत् (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समाहार/समुच्चयपूर्वक-तत्पुरुष (चराचरं जगत् यस्य गुरु:)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya begins the reply by invoking Brahmā as the celebrated cause of creation and primal teacher of all beings, evoking a cosmic vista behind the hermitage discourse.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames dharma-teaching on a cosmic foundation: Brahmā is honored as the primal cause and instructor within the created order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is doctrinal rather than site-specific; within Revā Khaṇḍa it supports the broader sanctity of the Revā (Narmadā) region by grounding dharma in cosmic origins.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it introduces the authority and framework for subsequent dharma instructions.