Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचो राजन्संहृष्टा ऋषयोऽभवन् । नर्मदां स्तोतुमारब्धाः कृताञ्जलिपुटा द्विजाः

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | etacchrutvā vaco rājansaṃhṛṣṭā ṛṣayo'bhavan | narmadāṃ stotumārabdhāḥ kṛtāñjalipuṭā dvijāḥ

Translation

Đức Śrī Mārkaṇḍeya nói: Nghe lời ấy, tâu Đại vương, các bậc hiền triết hoan hỷ. Chắp tay cung kính, các bậc nhị sinh bắt đầu cất lời tán tụng sông Narmadā.

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the venerable Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (श्री + मार्कण्डेयः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)

• वचः: speech/words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• संहृष्टाः: delighted
• संहृष्टाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: संहृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृष्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• अभवन्: became/were
• अभवन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• नर्मदाम्: Narmadā (river)
• नर्मदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• स्तोतुम्: to praise
• स्तोतुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: स्तु (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive)

• आरब्धाः: having begun/started
• आरब्धाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आरब्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रभ्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्

• कृताञ्जलिपुटाः: with hands folded in reverence
• कृताञ्जलिपुटाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत + अञ्जलि + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (कृतः अञ्जलिपुटः येषाम्)

• द्विजाः: twice-born (brāhmaṇas)
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā/Narmadā

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Rājan (king)

Visual Art Cues

Scene: A circle of delighted ṛṣis on the Narmadā bank, hands folded (kṛtāñjali), beginning a hymn; the river flows serenely with tīrtha markers and forested ghāṭs.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• King (listener)
• Ṛṣis
• Narmadā (Revā)
• Dvipas (twice-born)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True hearing (śravaṇa) of tirtha-glory naturally culminates in devotion—praise, reverence, and prayer.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Narmadā/Revā, as the object of a formal stotra by sages.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stotra (hymnic praise) with añjali (folded hands) is indicated as the devotional act.